Afvalscheidingsbedrijf zaait tweedracht in Haelen

Een kandidaat-raadslid uit het Limburgse dorp Haelen trad vorige week terug omdat ze door dorpsgenoten zou zijn bedreigd. De verhoudingen in Haelen zijn ernstig verziekt door de geplande komst van een afvalscheidings- bedrijf.

“Zodra er belangrijke mededelingen zijn, zal ik die doen.' “Maar dit is toch een belangrijk onderwerp, ook uit het oogpunt van democratie. Ik wil gewoon graag weten ...' “Nee, nu mag u niks meer vragen. Zo zijn de spelregels bij de rondvraag. En die hebben we samen op democratische wijze bepaald.' Burgemeester A. Heijmans van Haelen vraagt om “een klein beetje vertrouwen'. Maar daar schort het hem nu juist aan bij oppositieraadslid A. Walraven.

De gemeenteraadsvergadering deze week in de Limburgse gemeente Haelen was er een uit het boekje, hoofdstuk `conflictmodellen'. Op het terrein van een voormalige elektriciteitscentrale buiten het dorp Buggenum (1.000 inwoners), een van de kerkdorpen waaruit Haelen bestaat, komt een afvalscheidingsinstallatie. Niemand is voor, maar de gemeente zegt er niets meer aan te kunnen doen. Zij mag weliswaar het bestemmingsplan voor het betreffende terrein wijzigen, maar niet als dat strijdig is met het streekplan, dat op provinciaal niveau is vastgesteld.

De provincie zal een nieuw bestemmingsplan alleen goedkeuren als de gemeente met planologisch relevante bezwaren komt. En die zijn er niet, vertelde een door de gemeente geraadpleegde advocaat. De huidige eigenaar van de Maascentrale energiebedrijf EPZ, dreigt bovendien met miljoenenclaims tegen de gemeente als hij het terrein toch niet aan afvalbedrijf AVL kan verkopen.

In september stapte raadslid J. Roumen van coalitiepartij Gemeentebelangen op omdat hij zich niet met de situatie kon verenigen. Vorige week trok ook zijn opvolger, kandidaat-raadslid V. Mouw-Mols zich terug. Ze zou zijn bedreigd door dorpsgenoten. Door de komst van Mouw-Mols zou de coalitie weer een meerderheid hebben gekregen in de raad, die op 26 november over het bestemmingsplan stemt - namelijk zeven van de dertien zetels.

De zes oppositieraadsleden zijn van plan ondanks alles tegen het bestemmingsplan stemmen. Zij beschuldigen de burgemeester er nu van de bedreigingen jegens Mouw-Mols tegenover de pers te hebben overdreven om de tegenstanders in een kwaad daglicht te stellen. Mouw-Mols zelf wil geen commentaar meer geven.“Mijn woorden worden toch steeds verdraaid.'

De burgers van Buggenum hebben hun vertrouwen in de politiek verloren. Ze denken dat de provincie eigenlijk al lang heeft besloten dat het industrieterrein van Buggenum in de nabije toekomst een groot afvalcentrum wordt. Naast de Maascentrale staat de kolenvergassingsinstallatie van Demkolec. Voorzitter A. Derx-Passage van de actiegroep Stichting tot behoud leefmilieu Buggenum is bang dat Demkolec in de toekomst biologisch afval zal gaan vergassen in plaats van kolen, en dat dat allerlei vormen van overlast voor de burgers en het milieu tot gevolg zal hebben. Openheid daarover verwacht ze niet. Dat EPZ de bodem van het terrein ernstig vervuild heeft, bleek volgens haar ook pas toen de Maascentrale zijn deuren sloot.

De hele gang van zaken is een aanfluiting voor de democratie, vindt Derkx-Passage. “Zodra de burgers niet meewerken wordt alles beslist in geheime bijeenkomsten.' De komst van het afvalbedrijf is volgens haar buiten de raad om geregeld door de burgemeester en het provinciebestuur. Leden van Gedeputeerde Staten van de provincie Limburg hebben commissariaten hebben in EPZ, zegt ze. Dat riekt naar belangenverstrengeling.

Maar volgens gemeentesecretaris M. Korsten is daar geen sprake van. “Ik denk dat bij alle provincies leden van Gedeputeerde Staten wel commissariaten bekleden bij nutsbedrijven.' Volgens hem is daar in de praktijk niets van te merken.

En geheime bijeenkomsten? “Wij hebben twee keer een geheime bijeenkomst gehouden vanwege het vertrouwelijk rapport van die advocaat. Als we dat openbaar hadden gemaakt hadden, had dat onze onderhandelingspositie alleen maar verslechterd.'

Volgens Korsten bestaan er ook geen plannen voor de afvalvergassing die de burgers vrezen. En het lijkt hem trouwens ook niet zo erg als die er wel zouden komen. “De milieuregels zijn streng genoeg.' Als het over afval gaat, zijn mensen niet meer bereid om naar rationele argumenten te luisteren, betoogt hij. “Als mensen aan afval denken, denken ze direct aan afvalverbranding risico's en uitstoot. Ze willen helemaal niks met afval te maken hebben.' “Het Not In My Back Yard-syndroom, dat geef ik ronduit toe,' zegt oud-raadslid J. Roumen. “Afval geeft onze gemeente een negatief imago. Afvalscheiding betekent laagwaardige werkgelegenheid.'

Hoe moet het nu verder? Gemeentesecretaris Korsten: “Op 26 november moet in elk geval een besluit genomen worden. Als de gemeente tegen het bestemmingsplan stemt volgt de miljoenenclaim van EPZ. Bovendien hoort een openbaar lichaam geen dingen te doen die tegen de wet zijn. Onze advocaat zegt dat we nog zwakker staan omdat we al wisten dat we fout zaten.'

De oppositie en de actiegroep blijven op zoek naar een andere uitweg. Een inwoner van Buggenum heeft de situatie voorgelegd aan A. Tak, hoogleraar staatsrecht in Maastricht. Die adviseerde de raadsleden gisteren om in elk geval een tweede juridisch advies in te winnen. Vandaag leggen de coalitiepartijen deze optie aan B & W voor. Of een second opinion tot een nieuw perspectief zal leiden is nog niet duidelijk. Tak zelf was vanochtend niet bereikbaar.

Intussen zit de opvolger van Roumen en Mouw-Mols al klaar. G. Smeets heeft zijn kandidaat-raadslidmaatschap goed besproken met zijn vrouw, “omdat er een aantal losse stenen voor mijn huis liggen.' Of hij voor of tegen het bestemmingsplan gaat stemmen laat hij nog even in het midden.