Van der Sar enige Ajacied die voetbalkunst nog verstaat

Als een trainer zegt dat alleen zijn doelman goed genoeg was, velt hij tegelijkertijd een vernietigend oordeel over de rest van zijn elftal. Zeker als die woorden uit de mond komen van Ajax-trainer Morten Olsen, want zijn elftal behoort op de helft van de tegenstander te spelen, ver van het eigen strafschopgebied. De Deen kon gisteravond niet anders dan z'n spelers bekritiseren. De nederlaag die Ajax leed (1-0) in de heksenketel van Olympiakos Piraeus had veel hoger kunnen uitvallen maar bleef bescheiden door een paar missers van de tegenstander en enkele geweldige reflexen van Van der Sar.

Olsen zocht de oorzaak in een gebrek aan agressiviteit en snelheid. “In een Champions-Leaguewedstrijd is het noodzakelijk dat zeven, acht spelers hun topniveau halen. Dat is vanavond niet gebeurd.' Van der Sar hield Ajax overeind bij een schot van Giannakopoulos en kopballen van de spitsen Gogig en Alexandris, maar hij was in de 38ste minuut kansloos bij een vuurpijl van weer Alexandris.

Frank de Boer had de bal half weggewerkt uit het eigen strafschopgebied. Als in een flipperkast kwam de bal door Djordjevic weer terug voor het doel waar Alexandris de voorzet in een keer onder de lat knalde. Die klap kwam Ajax niet meer te boven. Van der Sar vroeg zich naderhand af hoe het kon dat Alexandris vlak voor zijn neus geheel vrij stond. Alleen Witschge verdedigde bij het doelgebied. De linkshalf appelleerde aanvankelijk voor buitenspel en bevond zich vervolgens tussen twee Grieken in, onder wie Alexandris. Van der Sar: “Dat mag niet gebeuren. We hadden hier niet mogen verliezen. De problemen bij ons zijn nog niet opgelost. Het zou dom zijn geweest om dat te denken na de 5-0 overwinning van afgelopen zondag op FC Twente.'

In de rust wisselde Olsen de flankaanvallers. Gronkjaer en Wamberto, de respectieve vervangers van de geblesseerde Hoekstra en Babangida, bleken op dit niveau schromelijk te kort te schieten. Wamberto zorgde er ook voor dat Ronald de Boer in verdedigend opzicht voortdurend problemen had met de snelle Djordjevic.

In de aanvalslinie waren zij niet de enige Ajacieden die faalden. Arveladze, sinds zijn rentree na een blessure absoluut de kluts kwijt, raakte van dichtbij de bal verkeerd. Litmanen was met een mislukt lobje eveneens te nonchalant voor het doel van Eleftheropoulos.

Het gevaar van Ajax kwam alleen van de voet van Frank de Boer die een vrije trap bijna in het net schoot. Witschge schoot vanuit zo'n standaardsituatie op de lat. In de tweede helft werden de flanken bezet door Kinkladze (links) en Dani (rechts). Zij hielden het veld niet breed genoeg en zochten tevergeefs openingen op het middenveld. Olsen: “Bij de aanvallers ontbreekt elk zelfvertrouwen. De kans die Arveladze miste was symptomatisch. Vorig seizoen zou die bal er gewoon zijn ingegaan.'

Onder Olsen heeft Ajax nog geen enkele Europese uitwedstrijd gewonnen. Dat was tijdens het bewind van Van Gaal wel anders. Toen werden zelfs topclubs als AC Milan, Borussia Dortmund en Real Madrid op eigen grondgebied vernederd. Van der Sar, Litmanen alsmede de gebroeders De Boer moeten gisteravond met weemoed hebben teruggedacht aan tweeenhalf jaar geleden.

Toen moest Ajax in Athene in net zo'n heksenketel tegen Panathinaikos een 1-0 achterstand wegwerken om de finale te halen van de Champions League. De tegentreffer had Ajax opgelopen in de thuiswedstrijd. Het afscheid van het Olympisch Stadion werd drie minuten voor tijd na een beoordelingsfout van Reiziger bedorven door een treffer van Warzycha. Een simpele counter leek de weg naar de eindstrijd in Rome te versperren. Maar in Athene stond Ajax op scherp. Vooraf had een fax van Frank Rijkaard zijn oud-ploeggenoten het laatste duwtje in de rug gegeven. Al na vier minuten kreeg Ajax het stadion muisstil toen Litmanen de score openende. Dank zij perfect positiespel zou Ajax die avond met nog twee treffers (weer Litmanen en Wooter) de finaleplaats veiligstellen.

Litmanen, die gisteravond geen schim was van de stilist van toen, kwam in de tweede helft opnieuw vrij voor het doel van Olympiakos, maar week te veel uit toen de doelman hem naar de hoek van het strafschopgebied dwong.

Vervolgens zag de Fin voor het doel Arveladze over het hoofd. Het schot dat hij aan de achterlijn loste was gedoemd te mislukken. Litmanen: “De doelman raakte de bal nog net even met zijn vingers toen ik heb hem passeerde. Ik heb twee kansen gemist nou en? Soms gaan ze erin, soms niet.' Litmanen maakte zich vooral zorgen over het gebrekkige positiespel, de kern van het probleem bij Ajax. De Amsterdammers zijn hun grootste gave verleerd. Er wordt te veel balverlies geleden. De tegenstander komt te weinig onder druk te staan waardoor het aantal kansen ook te gering is.

Ajax staat nu voor een loodzware taak in groep A. De return tegen Olympiakos zal over dertien dagen sowieso gewonnen moeten worden, het liefst met twee treffers verschil wegens het onderlinge doelsaldo dat straks wellicht de doorslag geeft. De Grieken zullen echter in de Arena hun geliefde counterwapen dankbaar hanteren. Vervolgens moet Ajax ook in Porto een goed resultaat zien te halen. En dat lijkt een nog grotere opgave. De zes groepswinnaars gaan over naar de kwartfinales, alsmede de twee beste nummers twee.