Knoppencursus voor techno-analfabeten; Hoe bedien je video, magnetron en fax?

Voor mijn moeder is de wereld al decennia geleden naar de knoppen gegaan. De druktoetsen van de radioklokwekker zijn vastgespijkerd op de BBC. Het telefonische antwoordapparaat is, nadat alle knoppen in oneindige variatie vergeefs zijn ingedrukt, afgedankt. En de afstandsbediening voor de tv heeft de status van magisch voorwerp.

Ik zou mijn moeder een pc toewensen om familie in het buitenland te e-mailen. Maar alleen al het woord computer bezorgt haar angstvisioenen. Knoppen vervullen haar, net als zovelen van haar leeftijdgenoten, met weerzin.

Maar er gloort hoop voor slachtoffers van de digitalisering. De stichting Technologisch Oefencentrum Rotterdam (Toer) helpt de achterblijvers in het technologische strijdperk: mensen die verbijsterd naar de mute-knop op hun afstandsbediening staren, gefrustreerde bezitters van elektronische apparaten met liquid electronic displays, mensen die videorecorder of magnetron niet kunnen instellen. Weggebruikers die bij het zien van chipknip-, NS-kaartjes- of pinautomaat rechtsomkeert maken.

“Wat weet u van computers?' Ed de Wit, cursusleider van Toer gaat de rij af. Acht vrouwen en vier mannen, de meesten rond de vijfenzestig zitten aan de koffie. “Ik snap er de ballen van', zegt meneer Van der Linden. Hij is geen uitzondering. Het meest nog weet meneer Kwak. Zijn zoon heeft hem en zijn vrouw een oude pc `in de maag gesplitst'. “Met Windows 3.11'. Maar wat dat betekent, weet hij niet.

`Laagdrempelig' noemt Jan Warnik, directeur van Toer, de cursussen. Toer wil laten zien dat techniek leuk is en dat beheersing van die technologie voordelen biedt in het dagelijks leven. Dat is vooral van belang voor ouderen, benadrukt Warnik.

Toer geeft niet alleen diverse `knoppencursussen' (magnetron, videorecorder, computer en dergelijke) en workshops (instellen van televisie-kanalen), ze gaat ook `op locatie' naar onder meer bejaardentehuizen. Het modelwoning-project van Toer is ook op 65-plussers gericht. In de modelwoning, onderdeel van het Humanitas Wooncomplex, toont Toer de vele voorzieningen en gebruiksvoorwerpen die het leven van de hulpbehoevende medemens makkelijker kunnen maken. De magnetron die met een knop is te bedienen, gordijnen die automatisch open en dicht gaan verstelbare stoelen en bedden.

Vandaag echter staat de personal computer centraal. Na de opstapcursus kunnen de cursisten doorgaan met Internet en e-mail. Zover is mevrouw Verhulst nog niet. Zij heeft “totaal geen ervaring' en ze doet mee aan de cursus omdat ze bang is anders “een beetje achterlijk te raken'.

In de oefenruimte vol schermen en toetsenborden toont de cursusleider allerlei computeronderdelen. De Wit vertelt zijn gehoor wat een monitor is, wat een systeemkast, waar de harde schijf voor dient en wat de muis doet. “Is een cd-rom software?' wil een cursist weten. “Doen we nu aan informatica?' vraagt een ander. Een cursist vindt het een beangstigend idee dat er maar een firma (Microsoft) is die de hele wereld beheerst. Maar daar moeten we ons, aldus De Wit, niet al te druk over maken. Hij legt uit dat Windows in feite een jasje is dat over DOS (disk operation system) hangt.

Dan is het oefenen met de muis aan de beurt. De cursisten klikken, scrollen en openen ten slotte de instellingen van de muis. Na een paar ogenblikken klikt mevrouw Verhulst geroutineerd een poppetje in en uit een doosje. Ook meneer Van der Linden speelt tevreden met het poppetje.

Jammer dat Toer alleen de Rotterdamse digibeten een reddende hand toesteekt. Nu moet ik na het ingaan van de wintertijd weer naar mijn moeder om de wekkerradio in te stellen en nog een keer te vertellen hoe je dat gekke groene tekentje rechtsboven op het tv-scherm weg kunt halen met de afstandsbediening.