Hoe rijker we worden, hoe meer asielzoekers

Als je arm bent, wil je rijk worden, dat geldt op elk niveau van armoede en rijkdom. Op dit moment vertaalt zich dit acuut in Nederland in de vorm van vluchtelingen die massaal naar ons land komen. Daar zijn allerlei oorzaken voor. Die verdelen wij in oorzaken die verband houden met of mensenrechten of economische motieven.

Niet bekend

Niettemin ben ik het ermee eens te zeggen dat de wereld rijk is aan economische vluchtelingen. Het welvaartsverschil tussen de rijken en de armen in deze wereld groeit explosief. Volgens het VN Ontwikkelings Programma (Report 1998) was in 1960 het gemiddelde inkomen van de rijkste 20 procent van de wereldbevolking 21 keer hoger dan dat van de armste 80 procent van de wereldbevolking. In 1980 was dit verschil gegroeid tot 43 keer hoger, in 1995 verder gegroeid naar 55 keer hoger. De totale groei van de particuliere en collectieve consumptie op de wereld in deze periode rechtvaardigt geenszins deze explosieve toename van de afstand tussen rijk en arm. Er is geen tekort aan productie en consumptie in de wereld, er is een tekort aan verdeling van de welvaart. Vluchtelingen lossen dat tekort aan verdeling van welvaart op door met de voeten te stemmen. Zij gaan daar naar toe waar zij een menswaardig bestaan mogen verwachten. Naarmate in hun landen van herkomst - vergeleken met onze situatie - de leefkansen en een menswaardige toekomst relatief slechter worden in verhouding tot de situatie hier zal de aandrang om hierheen te komen toenemen. Al of niet lekkende tenten zijn slechts een rimpeling in dit proces; eisen van de VVD uitgesproken in een op dit punt machteloos parlement, hebben daarop geen invloed.

Steeds talrijker zullen de berichten worden over de honderden, duizenden die langs alle grenzen van de Europese Unie klaar staan om illegaal binnen te komen. Hoe beter ze opgeleid zijn en hoe meer geld ze hebben, des te meer aanvechting hebben ze om - desnoods koste wat het kost betalend aan mensenhandelaren - hierheen te trekken. De Amerikanen bouwden langs de grens met Mexico een schutting en hekwerk om een soortgelijke stroom vanuit Latijns-Amerika buiten de Verenigde Staten te houden.

Dat lukt niet. Ons lukt dat evenmin met versterkte grensbewaking of een hernieuwde paspoortcontrole aan de grens. De rijke en de arme wereld zijn communicerende vaten. Uiteindelijk is er voor het asielprobleem slechts een oplossing. De `afstand' tussen de rijke en de arme wereld in inkomen en in menswaardige leefomstandigheden (meer inkomen, meer vrijheid, meer toekomstperspectief) moet kleiner worden om de druk op de ketel te laten afnemen. Zolang wij - collectief - meer willen blijven groeien dan de rest van de wereld, zullen wij op alle wereldbewoners een grote aantrekkingskracht blijven uitoefenen.