Fantasie gevraagd

PREMIER BLAIR IS nogal vaag gebleven bij de introductie van zijn plan voor een Europese defensie. Wel duidelijk is wat hij niet wil. “We hebben het niet over Europese legers of over een veiligheidsrol voor de Europese Commissie.' Dat laatste heeft niemand voorgesteld, zeker de Commissie zelf niet, en de stilte die is ontstaan rondom het door Frankrijk geinitieerde Eurokorps doet vermoeden dat Europese legers nog lang op zich laten wachten. Ook duidelijk is waarom hij iets wil.

Bosnie en Kosovo tonen aan dat er behoefte is aan “effectiever optreden van Europa' en “fantasierijker en krachtdadiger denken' over de “verantwoordelijkheden en verplichtingen' van Europa. De politicus Blair, die vorig jaar op de top in Amsterdam nog absoluut onbeweeglijk bleef ten aanzien van het thema van de Europese veiligheid, bevindt zich onverwachts op de weg naar Damascus.

Maar als het er om gaat wat Europese defensie volgens Blair dan wel moet inhouden, zal dienen te worden gewacht op de informele top van de Europese Unie komend weekeinde. Naar verwachting zal de Britse premier daar zijn plannen, die hij in een vraaggesprek met The Times lanceerde, ontvouwen.

DE EERSTE VRAAG zou kunnen zijn hoe dit initiatief zich verhoudt tot de besluiten die een paar jaar geleden op een NAVO-bijeenkomst in Berlijn zijn genomen. Daar werd een uitvoerig en gedetailleerd scenario voorzien om te komen tot de oprichting van militaire formaties (CJTF's) die onder gezag van de West-Europese Unie, maar met steun van de NAVO out of area zouden opereren. Weliswaar beschouwden met name de Fransen de onderneming met enige reserve, afhankelijk als het geheel bleef van Amerikaanse instemming en ondersteuning in een specifiek geval. Maar het waren juist de Britten en niet te vergeten de Nederlanders, die Amerikaanse betrokkenheid een voorwaarde achtten voor iedere militaire operatie waarbij risico's zouden worden gelopen.

In Blairs zienswijze “blijft de NAVO een absolute noodzaak en de pijler onder onze defensiepolitiek'. “We hebben het zeker niet over een ondermijning van de NAVO.' Ook hierover bestaat overigens geen meningsverschil. Geen van de lidstaten en geen van de kandidaat-toetreders overweegt zoiets. Er bestaat in Europa behoefte aan meer verantwoordelijkheid voor de eigen veiligheid, maar niemand wil dat ten koste laten gaan van de Atlantische verbondenheid. Ook de Fransen niet.

HET ZIET ER dan ook naar uit dat Blair met het vraaggesprek in de eerste plaats de Britse publieke opinie heeft willen geruststellen alvorens een stap te doen in de richting van continentale noties van de verzekering van Europa's veiligheid. Amerikaanse instemming met zijn plannen heeft hij al verworven. Nu maar afwachten hoe groot zijn stap zal zijn.