CONJUNCTUURCYCLI

Een evenwichtige economische ontwikkeling bestaat niet. Sinds de industriele revolutie ontwikkelt de economie zich als een Echternachse processie: drie stappen vooruit, twee achteruit. Op- en neergang in economische activiteit wordt conjunctuur genoemd. In de economische theorie worden vijf cycli onderscheiden, vier zijn vernoemd naar hun ontdekker.

Kitchen Voorraadinvesteringscyclus met een lengte van vier tot vijf jaar. De Britse statisticus Joseph Kitchen ontdekte in 1923 een conjunctuurgolf in de Verenigde Staten met een periodiciteit van circa vijftig maanden.

Juglar Investeringscyclus met een lengte van zeven tot elf jaar. Met de conjunctuurbeweging wordt meestal de Juglar bedoeld. Deze golfbeweging wordt veroorzaakt door vertragingen en versnellingen in investeringen. Volgens de Franse arts Clement Juglar (1819-1905) was de golfbeweging onlosmakelijk verbonden met het kapitalistische systeem en onafhankelijk van klimatologische of politieke omstandigheden.

Kuznets Bouwcyclus met een lengte van vijftien tot vijfentwintig jaar. Evenals de Kitchen is de Kuznets een `Amerikaanse' cyclus. In de jaren dertig ontdekte de Amerikaan Simon Kuznets voor de 19de eeuw een golf met een cyclus van zestien jaar; met een expansiefase van tien jaar en een contractiefase van zes jaar.

Kondratieff Lange golf, de meest omstreden conjunctuurbeweging met een lengte van vijfenveertig tot zestig jaar. De Russische econoom Nikolai Kondratieff (1892-1938) beschreef een lange golf die werd veroorzaakt door technologische innovatie als de bron van welvaartsgroei. Investeringsprojecten zijn de oorzaak van de opgaande fase van de lange golf; de neergang wordt veroorzaakt doordat de voorraad projecten uitgeput raakt.

De Oostenrijkse econoom Joseph Schumpeter (1883-1950) heeft de ideeen van Kondratieff verder uitgewerkt. Voor hem bestond een Kondratieff uit zes Juglars en een Juglar uit drie Kitchens. Ofwel: een Kondratieff = drie Kuznets = zes Juglars = twaalf Kitchens.

Volgens Schumpeter vertalen innovaties zich in investeringsfluctuaties en die zijn de motor van conjuncturele schommelingen.

De golfbewegingen van verschillende lengte worden elk met een bepaald type investering geassocieerd. De Kitchen (vier tot vijf jaar) met investeringen in voorraad, de Juglar (zeven tot elf jaar) met investeringen in machines en de Kondratieff (vijfenveertig tot zestig jaar) met de kapitaalgoederen van zeer lange levensduur.

Kondratieff-adept J. van Duijn dateert de opgaande en neergaande fases als volgt:

Opgaand Neergaand

eerste

1790-1810/17

1810/17-1844/51

tweede

1844/51-1870/75

1870/75-1890/96

derde

1890/96-1914/20

1914/20-1948

vierde

1948-1973

1973-1990/92

vijfde

1990/92

Politieke conjunctuurcylus Electorale overwegingen veroorzaken een conjunctuurgolf. Amerikaanse presidenten plegen de eerste twee jaren van hun ambtstermijn een afremmend beleid te voeren ter bestrijding van de inflatie. In de laatste twee jaren wordt een expansief beleid gevoerd om de werkloosheid te verminderen. De populariteit van een president is sterk afhankelijk van de werkloosheid. Empirisch onderzoek levert het bewijs van deze golfbeweging in de Verenigde Staten. Ook in Nederland is onderzoek gedaan naar de politieke conjunctuurcyclus, waarbij de onderzoekers geen golf, maar een `rimpeling' ontdekten. In de twee jaren voorafgaand aan Tweede-Kamerverkiezingen wordt extra gelet op de hoogte van de belastingen en krijgt het overheidsbeleid een opportunistisch tintje.