`Bejaarde junks hebben recht op een opvanghuis'

In Rotterdam komt over enkele maanden een opvanghuis voor bejaarde junks. Ook onder hen begint de vergrijzing toe te slaan.

Carlo Prado (59) lijkt het een stukje hemel op aarde. Straks lekker een pijpje heroine roken terwijl de medebewoners `geen vieze gezichten' gaan trekken. ,Zo kan ik wel duizend jaar oud worden', zegt hij vol verwachting maar met een grijns. Samen met zijn vriendin Carmel staat hij op de wachtlijst voor een nieuw opvanghuis voor bejaarde verslaafden dat eind dit jaar al open moet gaan.

Eigenlijk vrij plotseling ontdekte Nora Storm van de Rotterdamse junkiebond dit voorjaar dat bejaarde junks een speciaal probleem gaan opleveren. “Het ging net als bij gewone bejaarden. Ze lieten het gas van het fornuis aan staan. Herinnerden zich opeens niet wat ze moesten doen of waar ze mee bezig waren. Gingen ook slechter voor zichzelf zorgen. Daar keek je van op: junks die bejaard worden, maar ik trok aan de bel. Ook die mensen moeten gezellig oud kunnen worden, dacht ik. Voor hen moet een speciale opvang komen.'

Storm ging naar de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD). Verslavingsdeskundigen en geriaters lieten zich snel overtuigen. Bejaarde verslaafden verdienen een speciale opvang zoals die ook voor bejaarde alcoholisten zou moeten gelden en voor verslaafden met zware psychische klachten.

“In tien jaar tijd is de gemiddelde leeftijd van drugsverslaafden toegenomen van 25 tot 36 jaar. Door betere verzorging en hulp worden zij ouder. Dat schept problemen en we willen in het nieuwe opvanghuis met zeven van de zeventig bejaarde verslaafden in Rotterdam kijken welke speciale aandacht ze nodig hebben', zegt R. van Heiningen van de GGD.

Toegang tot een gewoon bejaardenhuis of verpleeghuis hebben de verslaafden nauwelijks wegens hun afwijkende levensstijl. `Contra-indicatie' wordt dat eufemistisch genoemd.

Maar uiteindelijk wil de GGD toch dat er speciale vleugels komen in bestaande tehuizen, waar de bejaarde junks zich thuis gaan voelen. Tijdens het experiment in Rotterdam moet bekeken worden hoe de reguliere zorg ook deze groep kan bereiken. De vraag is hoe verslaafden er toe gebracht kunnen worden hun gebruik te verminderen en hun probleem hanteerbaar te maken in hun nieuwe omgeving, zodat het niet negatief uitpakt voor andere bewoners. Maar het heeft volgens de Rotterdamse deskundigen geen zin om nog maatschappelijke werkers op hen af te sturen. Ontwenning lukt niet meer. Ook methadon biedt nauwelijks soelaas.

“Je moet niet vergeten dat deze mensen heel vroeg oud worden. Bij vijftig al. Junks hebben een opgejaagd leven,' zegt directeur E. Czyzewski van het centrum voor verslaving, het Boumanhuis in Kralingen. Hij krijgt de leiding over het nieuwe opvanghuis. “Hun leven is een slijtageslag om aan hun dosis te komen. Beperkt inkomen. Weinig vrienden. Vaak komen ze in het criminele circuit terecht. In de bajes, uit de bajes, soms geen dak boven het hoofd, altijd op jacht voor de dagelijks portie. Dat maakt vroeg oud.'

Czyzewski hoopt dat er voldoende geld wordt gevonden voor het project. Naast uitkeringen en andere voorzieningen beloopt de voorlopige raming ongeveer 100.000 gulden extra.

Ouderen met een gering inkomen hebben ook recht op zorg, aldus Czyzewski, die mikt hij op een paar Melkertbanen. Hij wil ook nagaan hoe de zeven verslaafden kunnen meedelen in bestaande voorzieningen voor ouderen.

Hij denkt ook aan aanleunwoningen en aan speciale afdelingen van verpleeg- en bejaardenhuizen. “In een jaar tijd moeten we erachter komen hoe de speciale aandacht voor verslaafden en de zorg die nu al voor ouderen bestaat in elkaar passen.'

Nora Storm van de junkiebond wil dat er een vertrouwde huisdealer in het nieuwe opvanghuis komt, maar de GGD wil niets van handel weten. De wet moet gelden in het nieuwe opvanghuis. De bejaarden moeten zelf voor de verdovende middelen zorgen. Geen handel in en rond het huis.

Dan is er nog het probleem van de selectie. Iedereen wil wel zo'n gastvrij warm huis. Gezocht wordt naar ouderen die elkaar tolereren, die min of meer dezelfde middelen gebruiken en die ook bereid zijn overlast voor anderen tegen te gaan. Dat geldt ook voor de selectie van de buurt waar het opvanghuis ergens in het centrum gevestigd wordt. Als er geen draagvlak in de buurt is, dan kan je het volgens de woordvoerder van de GGD wel schudden.