Martinair blijft zelfstandig en rood; Martin Schroder: ik zal af en toe moeten slikken

Veertig jaar geleden richtte Martin Schroder (67) luchtvaartmaatschappij Martinair op. Op 1 december gaat hij officieel met pensioen. “Ik heb nog vijf weken om de wereld een handje te schudden.' Gisteren begon hij vast

met zijn afscheidstoernee. Een 'vaardag' op partyjacht Ostara.

De 'cowboy van de lucht' is aangeslagen. Afscheid nemen, zegt Martin Schroder, is een “emotionele drempel'. Hij staat in de deuropening van partyjacht Ostara. Geen vluchtje in een oude Dakota als afscheid, maar een vaardag naar de Zaanse Schans. Stewardessen serveren water. De scheepvaart, zegt Schroder, is voor hem ook nostalgie.

Schroder heeft een hekel aan afscheidsinterviews. Om er in een keer van af te zijn heeft hij samen met echtgenote Tineke alle journalisten een hele dag uitgenodigd op het tweedeks kruisertje. “Een gevaarlijke sessie,' zegt zijn woordvoerder. “Martin laat zich soms meeslepen door zijn emoties.'

Maar Schroder heeft geoefend. Als een staatsman spreekt hij zijn publiek

toe, daarna houdt hij afwisselend audientie in het vooronder of een “tete-a-tete' in de zon op het bovendek.

Schroder, voormalig luchtmachtpiloot, begon in 1958 als reclamevlieger, schreef rookletters in de lucht en maakte rondvluchten boven Amsterdam. Later kwam daar het bloementransport naar Engeland bij, en vanaf 1960 vervoerde hij vakantiegangers naar Palma en Barcelona. Martin's Air Charter werd de eerste serieuze concurrent van KLM.

Hij is trots. In veertig jaar tijd vervoerde hij 30,4 miljoen passagiers, “dat is tweemaal de bevolking van ons land', en legde hij 110,2 miljard passagierskilometers af, “dat

is zeven keer op en neer naar Mars.' Reusachtig fijn gevoel, zegt Schroder, als je eigen baby zoveel respect ontvangt in de wereld. Waar hij liever niet over praat, is dat die baby sinds 1964 niet meer van hem is. In dat jaar had hij nieuwe toestellen nodig, maar hij had geen geld om ze te kopen. De bank wilde hem niets meer lenen, hij moest de helft van zijn aandelen verkopen aan Nedlloyd.

De andere helft van zijn aandelen ging daarna naar de KLM. Dat was de andere emotionele drempel in zijn leven, zegt hij. Sinds die tijd is hij geen eigenaar meer maar directeur in loondienst. En sinds diezelfde tijd wenste hij `de blauwe familie' regelmatig `to hell'. Nimmer zouden zijn vliegtuigen KLM-blauw worden, rood is de kleur van Martinair, en zo zal het blijven.

Ook nu KLM binnenkort de aandelen van Nedlloyd overneemt, en volledig eigenaar wordt van Schroders firma.

Schroder staat inmiddels met Havana-sigaar aan de bar, het is elf uur. Natuurlijk is hij geen gemakkelijk mens, zegt hij. Hij is ongeduldig, onstuimig. Maar hij haalt

geen Haarlemmerdijkjes uit. Als hij zegt dat de KLM een prachtig mooi bedrijf is, ook al heeft hij vroeger weleens wat anders beweerd, dan meent hij dat. KLM-directeur Leo van Wijk is een persoonlijk vriend. Samen hebben ze keiharde afspraken gemaakt, zwart op wit. Martinair blijft zelfstandig en rood.

“Martin heeft een eenzame jeugd gehad,' zegt echtgenote Tineke Schroder in het vooronder. Zijn moeder werd op zijn zesde verjaardag begraven, een huishoudster voedde hem Spartaans op. “Van jou komt nooit wat terecht, zei ze tegen hem. Toen is zijn wilskracht en

doorzettingsvermogen onstaan.'

Een lastige man, vond Tineke hem toen ze begin jaren zestig solliciteerde als stewardess. Ze werd afgewezen, omdat ze vijfentwintig gulden te veel salaris vroeg. Later mocht ze toch komen, ze vroeg meteen vijftig gulden verhoging. Jaren heeft ze met hem gevochten, totdat een kennis haar bij hem op schoot zette. Zij was de perfecte vrouw voor De Lange. Schroder is 1.97. “We dronken wat

maakten een dansje. Hij bracht me thuis en zei: “Meisje, weet je wel dat ik met je ga trouwen en drie kinderen van je wil.' De middelstse zoon Lucien, vernoemd naar Lloyd-directeur Lucien Ruys, is

nu 31 en doet het “verdomd aardig' als vrachtmanager voor Martinair in Miami. Het bedrijf in de familie houden zou “fantastisch' zijn. Maar zelf kan Schroder Lucien niet benoemen tot zijn opvolger, hij is immers geen eigenaar van Martinair. En daarbij komt, Lucien is nog een beetje jong. Op 1 december wordt Aart Bochove van voedingsmiddelengroep Meneba de nieuwe directeur. Hij is 58.

Schroder probeert verontwaardigd te kijken. “Een tussenpaus? Van Bochove is gewoon een prima vent.' Helaas kon hij er niet bij zijn op de vaardag. Hij doet met een veertig jaar oude Jaguar mee aan een rally van Londen naar Kaapstad.

Tijdens de lunch - zijn “lievelingseten' ganzelever en biefstuk - belooft Schroder dat hij zich na zijn vertrek niet meer met Martinair zal bemoeien. “Ik zal af en toe moeten slikken.' Zijn vrouw Tineke (61) blijft nog wel werken.

Zij is sinds hun huwelijk verantwoordelijk voor de selectie van het personeel, en zij verzorgt de uniformen (het rode hoedeje is verplicht) en de inrichting van de cabines. Wat voor hem het afscheid extra lastig maakt is dat de overname door KLM nog steeds niet rond is. “Er liggen vrachtladingen papier in Brussel.' Allemachtig vervelend, vindt Schroder. Maar de kans dat Brussel akkoord gaat, schat hij op negentig procent.

Tegen vieren, Schroder is aan de whisky, windt hij zich nog een keer op. Een luchtvaartmaatschappij is afhankelijk van drie dingen: de dollarkoers, de olieprijs en van Schiphol. Aan de eerste twee kun je nog

wat doen, zegt hij, maar van Schiphol schuine streep de overheid wordt hij stapelgek. “Oeverloos geouwehoer.' To hell met een luchthaven in zee wat hem betreft.

“De vijfde baan moet gisteren aangelegd, de zesde morgen. Dan kun je 600.000 passagiers vervoeren. Alleen, je moet de guts

hebben om knopen door te hakken.'

Hij en Tineke hebben een eilandje - een oude scheepswerf - gekocht in Ouderkerk, zijn geboorteplaats. Daar

zou hij straks weleens willen studeren op “het probleem Schiphol'.