The Hunt for Red October

Eigenlijk deugt er weinig aan het plot van The Hunt for Red October. Sovjet-kapitein Marko Ramius mag een revolutionaire kernonderzeeer uitproberen, die zo stil is dat de Sovjets in de toekomst ongemerkt naar de Amerikaanse kust kunnen kruipen om hun kernrakketten af te vuren. In het belang van de wereldvrede besluit Ramius over te lopen.

Een mooi plan, maar de uitvoering is belabberd. Ramius stelt de hele Sovjetvloot van zijn desertie op de hoogte, maar een telefoontje aan de Amerikanen kan er niet af. Die krijgen van de perfide Sovjets te horen dat Ramius gek is geworden en met zijn kernraketten de Oostkust wil vernietigen. NAVO en Warschaupact openen samen de jacht op de Red October maar CIA-agent Jack Ryan denkt de ware bedoelingen van Ramius te kennen. Vanzelfsprekend riskeert het Pentagon tientallen miljoenen levens en vaart blind op diens intuitie. Het opsporen van de superstille Red October blijkt voor de Amerikanen geen enkel probleem, de Russen weten hun eigen onderzeeer evenwel niet te vinden. Geen wonder dat het Rode Leger tegenwoordig bieten rooit.

Een duidelijk geval van Hollywoodlogica. Toch is The Hunt for Red October een spannende en overtuigende geopolitieke thriller. Een doordacht plot is helemaal niet nodig om ons te amuseren, op voorwaarde dat onzin consequent wordt volgehouden. Wat helpt is een hoofdrolspeler als Sean Connery, die met zijn stalen blik elke irrationele plotwending als een briljante ingeving weet te verkopen.

Daarom storen we ons ook niet aan de Koude Oorlog-teneur van de film en mag Connery best een KGB'er door het hoofd schieten omdat de man toevallig in de weg loopt. Red October kwam in 1990 uit, de Muur was gevallen en Gorbatsjov zat nog in het Kremlin. De film is daarom in het recente verleden gesitueerd, en niet in de nabije toekomst zoals de gelijknamige roman van Tom Clancy. Probleem was dat de spanning in de roman afhing van de onzekerheid over de motieven van de kapitein: wil hij de VS opblazen of overlopen? Dat gegeven was in 1990 onbruikbaar, want in het verleden was er helaas geen aantoonbare kernaanval op de VS geweest.

De spanning zit daarom nu in de superieure wijze waarop Ramius iedereen op het verkeerde been zet. Al heeft hij wel een telepathische CIA-agent nodig om zijn plan te laten slagen. Maar zoals gezegd, een kniesoor die daarop let.

The Hunt for Red October (John McTiernan, VS, 1990), BBC1, 23.15-1.25u.