Druk op regering Spanje om Pinochet

Spanje voelt zich steeds ongemakkelijker door de arrestatie van de Chileense ex-dictator Pinochet. Er is een juridische discussie losgebarsten over de opportuniteit van het arrestatiebevel dat de Spaanse onderzoeksrechter Garzon tegen Pinochet heeft uitgevaardigd terwijl de regering Aznar onder toenemende diplomatieke druk komt te staan.

Zowel president Eduardo Frei van Chili als diens Argentijnse collega Carlos Menem, heeft de actie van de Spaanse onderzoeksrechter gisteren fel bekritiseerd als een ongewenste inmenging in binnenlandse aangelegenheden. Frei en Menem waren gisteren aanwezig op een speciale bijeenkomst van de Internationale christen-democraten in de Noord-Spaanse stad Baiona. De Spaanse premier had daarbij een langdurig onderhoud met Frei, waarbij de Chileense president zijn Spaanse gastheer er op wees dat in Spanje ook geen juridische afrekening met het verleden heeft plaatsgehad na het einde van de Franco-dictatuur. “In dit soort processen hebben we vaak een slecht geheugen. Hier in Spanje was gedurende 40 jaar een regering (onder leiding van de dictator Franco) waar de huidige Spaanse instituten uit zijn geboren', aldus de Chileense president. Hij drong aan op “respect voor de Chileense wetten en rechtbanken'. De juridische discussie over de aanhouding van Pinochet kwam gisteren in een stroomversnelling door het beroep dat het Spaanse openbare ministerie heeft aangetekend tegen het arrestatiebevel van onderzoeksrechter Garzon. Het verzet van de aanklagers heeft evenwel geen opschortende werking in de uitleveringsprocedure van Pinochet, die inmiddels in gang is gezet. Garzon breidde de aanklacht tegen de Chileense generaal uit tot het laten verdwijnen van in totaal 94 personen, onder wie Chilenen Argentijnen en Spanjaarden.

De juridische strijd spitst zich toe op de vraag naar de bevoegdheid van de Spaanse justitie om de misdaden van de voormalige Chileense, en in de toekomst wellicht ook Argentijnse, junta's te vervolgen. Een van de openbare aanklagers stelt dat de competentie voor de genoemde delicten ontbreekt.

Bovendien zou Pinochet zich met voldoende reden kunnen beroepen op zijn diplomatieke status aldus het aangetekende beroep. Als derde argument worden de gerechtelijke procedures in Chili genoemd die tegen de ex-dictator zijn aangespannen waardoor een “ongewenste samenloop' van onderzoeken zou plaatsvinden. Het beroep is in lijn met de opstelling van zowel de hoofdofficier van justitie Fungairino, als de hoogste openbaar aanklager, Cardenal.

In zijn toelichting op het arrestatiebevel noemt Garzon de internationale overeenkomst over misdaden tegen de mensheid als basis van de aanklacht. Daarmee komt ook de mogelijke bescherming die een diplomatieke status biedt te vervallen, aldus de toelichting. Pinochet wordt voorts beschuldigd van het instellen van een terreurorganisatie gebruikmakend van de militaire structuur. De terreur zou gericht zijn op het systematisch elimineren van “nationale groeperingen' door middel van ontvoering, marteling en moord.

Premier Aznar zei gisteren de beslissing van de onderzoeksrechters te accepteren, maar liet ook weten dat de regering zich bewust is van de “verschillende gevoeligheden' die over de kwestie heersen in Chili en Groot-Brittannie.