Pinochet

ALS HET MEEZIT HEEFT Spanje met Pinochet in Engeland meer geluk dan Nederland met Bouterse in Brazilie. De Britse politie heeft de ex-dictator van Chili, inmiddels senator voor het leven, gearresteerd op verzoek van een Spaanse rechter. Onder de circa drieduizend mensen die Pinochet na zijn geslaagde staatsgreep in 1973, waarbij de gekozen president Allende om het leven kwam, ter dood liet brengen, bevonden zich ook Spanjaarden.

Over hun lot wil de rechter de voormalige opperbevelhebber en president ondervragen. Als uitlevering volgt loopt Pinochet een serieuze kans de rest van zijn leven in een Spaanse cel te moeten slijten.

Het zou wellicht bevredigender zijn geweest als de man voor zijn misdaden in eigen land zou zijn berecht. Chili had na de terugkeer van de democratie vooral behoefte aan verzoening, c.q. het niet oprakelen van oud zeer en vroegere tegenstellingen. Onder de langdurige dictatuur van het leger was het land een zekere economische voorspoed ten deel gevallen. De terugkeer naar de democratie ging heel geleidelijk. Maar eenmaal via vrije verkiezingen hersteld heeft de Chileense democratie de afrekening met de militairen niet aangedurfd. Het eerbetoon dat Pinochet achteraf in eigen land ten deel viel, hoe misplaatst op zichzelf ook, illustreert de Chileense verhoudingen.

SPAANSE RECHTERS en Britse autoriteiten blijken geen boodschap te hebben aan Chileense gevoeligheden. Eenmaal buiten zijn land, en zonder een officiele missie, is Pinochet in beginsel een burger met het nodige op zijn kerfstok. Diplomatieke immuniteit is iets om zuinig mee te zijn. Het gaat hier om de verdenking van een ernstige schending van de mensenrechten van Spaanse burgers. Dat op zichzelf rechtvaardigt de Spaanse en Britse stappen van dit weekeinde. Deze zijn niet los te zien van een groeiend ongeduld in de wereld met straffeloosheid (impunity) voor ernstige internationale misdrijven. Een teken daarvan is, bij alle diplomatieke getouwtrek, de totstandkoming van een statuut voor een internationaal strafhof.

Dat Pinochets arrestatie tot een oplopen van de spanningen in Chili heeft geleid, mag de rechtsgang niet beinvloeden. Maar het toont wel aan dat de mantel van de vergetelheid die op grond van opportunistische overwegingen werd omgeslagen weer even gemakkelijk kan worden weggerukt. Pinochets staatsgreep heeft tot een eendimensionale geschiedschrijving geleid die de reele en diepliggende tegenstellingen in de Chileense samenleving geen recht heeft gedaan. De aanhouding van de ex-generaal heeft die tegenstellingen weer aan de oppervlakte gebracht.