Bedreigd Feyenoord weer bezig zichzelf te verslaan

Langzaam kruipt het spook weer dichterbij. Je voelt het, je ruikt het, je ziet de angst bezit nemen van de wankelmoedige trots van Rotterdam-Zuid. De Kuip ligt onder vuur, het legioen voelt zich bedreigd door een denkbeeldige vijand, de voetballers struikelen van de ene valkuil in de andere en de trainer schudt theatraal het hoofd en richt zich tot het verslagen volk als een doodbloedende veldheer in een tragedie van Shakespeare. Feyenoord is weer bezig zichzelf te verslaan.

Nul-nul tegen Roda JC, in een met naar plezier, succes en triomfen hongerende mensenmassa gevuld stadion. Getuige de reacties op de tribunes in het veld en in de catacomben kon het bijna niet slechter met Feyenoord zijn vergaan. Waar was het spel dat bij een koploper behoort? Waar was het nieuwe, jeugdige elan dat in de eerste weken door de Kuip stormde? Waar waren heldenmoed en zelfvertrouwen, de hoofdrolspelers van het eerste uur, gebleven? Betrokkenen die eerder voorgingen in de polonaise, zwegen nu, hieven klaagzangen aan of meenden zelfs in massale spreekkoren de scheidsrechter uit te kunnen schelden voor `hoerenjong' of nog heel veel erger. Het was een hard gelag.

Scheidsrechter Wegereef had met een gerust hart de wedstrijd even kunnen staken of op zijn minst stadionomroeper en oud-speler Peter Houtman kunnen verzoeken de teleurgestelde aanhangers (niet tien toeschouwers, maar zeker meer dan duizend zongen beledigende taal) tot enig fatsoen te willen bewegen. Maar de neutrale man hield zich Oost-Indisch doof, liet de storm van haat en frustratie overwaaien en deed verder slechts hetgeen waarvoor hij was aangesteld: proberen naar eigen eer en geweten te arbitreren. Het blijft manmoedig dat mensen als hij zich nog in een stadion durven wagen. Waarom zijn er eigenlijk nog mannen die scheidsrechter willen zijn?

Wegereef had volkomen terecht na ruim twintig minuten de Feyenoorder Van Wonderen uit het veld gestuurd. Niet omdat de speler een ruwe overtreding maakte, maar eenvoudigweg omdat hij een doorgebroken aanvaller van Roda JC om zijn middel greep en daardoor mogelijk van scoren afhield. De Feyenoord-aanvoerder reageerde geschrokken maar vertrok meteen bewust van zijn wandaad.

Een deel van de Feyenoord-aanhang, daarentegen reageerde als ontketende misdadigers. Dit was geen reactie op grond van teleurstelling of zelfs frustratie, maar mogelijk meer een ontploffing van sudderende vijandigheid jegens iedereen die niet Feyenoordgezind is.

Ach, dat gebeurt toch in elk voetbalstadion. Ja, misschien wel. Maar daarom hoeft de discussie nog niet gesloten te zijn omdat scheidsrechter Wegereef zich deze belediging liet welgevallen. Het mag dan begrijpelijk zijn dat de Feyenoord-aanhang de teleurstelling na een hoopvolle competitiestart op enigerlei wijze moet afreageren, het blijft huiveringwekkend als dat op mensonterende wijze gebeurt. Maar voetbal blijft kennelijk onvoorspelbare emoties oproepen, zeker bij een club die zich voortdurend benadeeld voelt.

Fier ging Feyenoord aan kop superieur won Feyenoord van Stuttgart, professioneel won Feyenoord van PSV en toen liet het geluk Feyenoord in de steek. Onverwachte uitschakeling in het UEFA-Cuptoernooi, schorsing van Van Gastel na luid wanhopig en onbegrijpelijk protest, schorsing Van Vossen na een rode kaart, zware blessure Paauwe, rode kaart Van Wonderen en dus schorsing en tussendoor vond de fiscale recherche een aanleiding om de boekhouding van Feyenoord aan een nadere inspectie te onderwerpen. Het is waar lichaam en geest van een Feyenoorder hebben veel te verduren in deze wispelturige herfst.

De therapieruimtes zijn al gereserveerd de zelfanalyse kan weer beginnen. Beenhakker, doorgewinterd als weinig andere trainers, staat op het punt zijn inmiddels beduimelde handboek van de sportpsychologie van zolder te halen. Nooit gedacht dat hij wijsgeworden in de praktijk van de grote mensenwereld, nog eens terug zou moeten grijpen op de theorie.

Natuurlijk beseften hij en technisch bestuurslid Baan al lang dat de hoop van september de strijd moest aangaan met de depressie van oktober. Maar wie in staat is het optimisme van een lang in armoe levende patient terug te brengen tot realistische proporties, moet over de overtuigingskracht van een goeroe beschikken.

Waarom dus niet doen alsof de wereld vergaat, meneer Beenhakker? Dat helpt wel eens in een samenleving die zichzelf overschat, zoals die van het voetbal, zijn beoefenaren en zijn aanhang. Heel fraai en aandoenlijk zoals hij daar zaterdagavond na de wedstrijd tijdens de persconferentie zat. Het leed was niet te overzien, liet hij weten met een gezicht overschaduwd met grijze haren en overladen met Weltschmerz. Alle hulporganisaties dienden zich vanaf nu zorgen te maken over het verdriet van Feyenoord. De oude man die niet begrijpt waarom de jeugd niet wil begrijpen dat het leven naast meevallers ook tegenvallers kent.

Hoe maakt Beenhakker - of wie dan ook - spelers en aanhang van Feyenoord duidelijk dat voetballen geen kwestie van leven of dood is? Voetballers zijn mensen, scheidsrechters, bestuursleden belastingambtenaren en trainers ook. Vandaag winnen is leuk, verliezen is minder leuk. Vandaag regent het, morgen schijnt de zon. Overmorgen is er waar ook ter wereld oorlog, met meer leed. Dat is het toch? Kees van Wonderen werd zaterdagmorgen vader, 's avonds greep hij in een voetbalwedstrijd een tegenstander om zijn middel en kreeg daarvoor de rode kaart. Net een paar dagen international is hij. Van Wonderen weet het: alles is betrekkelijk, ook voetbal.