Vrije hand, geen verstand

Weinig verstand van financiele zaken, somber economisch nieuws en lagere beurskoersen brengen lezers met een flinke som geld aan het twijfelen. Ze zoeken iemand die troost en verlichting schenkt en en passant voor een flink rendement zorgt. Al gauw valt de term vermogensbeheerder. Dat is een slimme man of vrouw die jouw guldens ongeschonden door de financiele jungle weet te loodsen.

Een echtpaar van midden veertig erfde onlangs een aanzienlijk kapitaal dat ze de komende vijf tot tien jaar kunnen missen. Misschien dat ze ter zijner tijd eerder stoppen met werken en er de inkomensachteruitgang mee opvangen. Zij zoeken nu een vermogensbeheerder die meer uit hun geld haalt dan ze zelf denken te kunnen. Zeg maar een vreemde kip voor hun eieren. Daarom vragen ze dit. `Zijn er naast vermogensbeheerders in dienst van een bank, ook onafhankelijke beheerders? Of is het juist handiger om een bank achter je te hebben? Hoe spoor je belangenverstrengeling op?

Wie uitziet naar een vermogensbeheerder, moet zich eerst afvragen of hij die wel nodig heeft. Na het ontvangen van een erfenis hoor je eerst een financieel plan op te stellen, of je al bestaande plan bij te stellen. Misschien volgt er uit die exercitie dat het verse kapitaal beter gebruikt kan worden voor een lijfrenteverzekering, of voor de aflossing van een hypotheekschuld, of een opzetje voor de kinderen. In dat geval blijft er weinig te beheren over. Wie een vermogensbeheerder zijn financiele zaken laat doorlichten kan stuiten op belangenverstrengeling.

De beheerder wil een zo groot mogelijk vermogen beheren, omdat zijn beheersvergoeding onder meer afhangt van de omvang. Wie met een miljoen gulden komt en daarnaast een even grote schuld heeft, zal niet gauw horen het bezit en schuld maar tegen elkaar weg te strepen.

Goed beheren is niet hetzelfde als actief in aandelen en opties handelen. Er zijn vermogensbeheerders die verdienen aan effectenorders en daarom geneigd zijn flink in de bus te blazen wanneer de klant hem machtigt om zonder toestemming vooraf orders uit te voeren. Een bekende waarschuwing luidt daarom `Vrije hand, geen verstand'.

Een (buitenlandse) vermogens(wan)beheerder die in de weer gaat met opties en termijncontracten kan er in korte tijd tonnen en zelfs miljoenen van zijn goedgelovige klanten doorjagen. Wie dat niet gelooft, moet de uitspraken van de verschillende Klachtencommissies en rechters eens doorlezen. En veel mensen doen uit schaamte voor hun omgeving niet eens aangifte.

Een deel van de financiele wereld is gewoon een jungle waar roof de wet is. Zelfs gepensioneerden en hoogbejaarden ontziet men niet. Die lieden werken ook wel eens bij banken, tot ze ontmaskerd worden en op straat komen te staan.

Van te voren weet je nooit hoe vakkundig een beheerder is en welke resultaten hij in het verleden heeft behaald. Er bestaat geen onafhankelijke instelling die rendementen controleert en vastlegt. Ook al staat een beheerder geregistreerd bij de Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE) in Amsterdam tel. (020) 553 52 00 (een minimumeis die je als klant moet stellen) of bij beurs: het zegt niets over zijn capaciteiten.

Op die sombere bewering bestaat een uitzondering: een beleggingsfonds met beursnotering (een gezamenlijke pot van alle deelnemers) is een volledig te controleren, voor iedereen toegankelijke, beheerder waarvan de koers (dus de resultaten) iedere dag in de krant staat. Diverse financiele tijdschriften publiceren meerjarige vergelijkingen. Deze concurrentie houdt fondsbeheerders bij de les. Bovendien zijn die instellingen wettelijk verplicht een officieel bedrijfsplan (prospectus) te publiceren dat iedereen op kan vragen benevens jaarverslagen. Je komt wel gemakzuchtige vermogensbeheerders tegen die een deel van de klantvermogens stallen bij beleggingsfondsen. Voor de klant is dat een dure omweg: je kan immers ook zelf in die fondsen beleggen.

Grote beleggingsfondsen zijn reusachtige supermarkten vol standaardproducten, terwijl een vermogensbeheerder maatwerk levert. Het is denkbaar dat iemand niet kiest voor beheer, maar bij zijn bank vraagt (na een financiele analyse) om een maatwerk beleggingsadvies van aandelen, obligaties, contant geld, eventueel gecombineerd met opties. Zo'n doordachte en doelgerichte constructie in eigen beheer vraagt weinig onderhoud en gaat makkelijk jaren mee.

Briefschrijvers zouden dit kunnen doen. Vraag eerst een financieel advies, daarna een beleggingsadvies en ook een beleggingsfondsen advies. Praat vervolgens met twee vermogensbeheerders: een van een bank, en een bij de STE geregistreerde onafhankelijke. Informeer naar soortgelijke ervaringen van familie, kennissen en anderen. Ga nooit over een nacht ijs. Vergeet niet: je vraagt een vreemde kip om jouw gouden eieren warm te houden.