Twintig jaar Baan

Jan Baan, oudste zoon uit een gezin van negen kinderen, richtte in 1978 een financieel en administratief adviesbedrijfje op. Een computerleverancier beloonde Baan eind jaren '70 voor bewezen diensten met een computer. Hierop liet hij een programmeur een financieel softwarepakket ontwerpen. Zelf heeft hij nooit een regel software leren schrijven.

Aanvankelijk gebruikte Baan de computer voor financiele dienstverlening, later leverde hij klanten computers waarop de benodigde software is geinstalleerd.

In 1981 vroeg Jan zijn jongere broer en bedrijfseconoom Paul of deze tot de onderneming wilde toetreden. Op een reis in Amerika kwam Jan Baan tot de conclusie dat met een besturingssysteem (Unix) software gemaakt kan worden die omafhankelijk is van de computers waarop zij wordt gebruikt. Baan wilde standaard-software ontwikkelen waarmee bedrijven hun bedrijfsprocessen kunnen besturen. Wat McDonald's voor de hamburgers was moest Baan voor de bedrijfssoftware worden, zo legden de broers vorig jaar uit in het weekblad Vrij Nederland.

Tussen 1986 en 1989 maakte het bedrijf vanuit een kantoor in Barneveld een stormachtige groei door. Het aantal werknemers groeide van minder dan 50 naar 450. Eind jaren tachtig kwam er plotseling een einde aan de hausse in de automatisering en Baan maakte een eerste crisis door. Er zouden er meer volgen. Tegen Vrij Nederland zei Jan Baan: “Het is een zogenaamde succeswereld. Het ene kwartaal win je een prijs van de president's club, het volgende kwartaal word je er uitgegooid. De incentives zijn enorm, maar de onzekerheden ook. In de IT-wereld regeren twee handen: in de ene de dollars, in de andere het mes.'

Begin jaren '90 stagneerde de groei van Baan enkele jaren lang onder meer omdat het bedrijf onvoldoende financiele middelen ter beschikking stonden om software te ontwikkelen en te investeren in het buitenland. Toen echter het toonaangevende investeringsfonds General Atlantic in 1993 een belang nam van 34 procent waren er ineens mogelijkheden om meer te investeren in de ontwikkeling van programma's en kon Baan een netwerk van vestigingen opbouwen in de Verenigde Staten.

De expansie resulteerde in 1994 in de uiterst belangrijke opdracht ter waarde van 20 miljoen gulden van vliegtuigfabrikant Boeing.

Op aandringen van General Atlantic besloot Baan tot een beursgang in Amerika en Nederland. Tevoren verkochten de broers Baan het grootste deel van hun aandelen aan Oikonomos, een stichting die landbouw- en onderwijsprojecten in de Derde Wereld en beginnende bedrijfjes in de informatietechnologie financiert.

De beursgang in mei 1995 was een doorslaand succes. Er was vijftig keer meer vraag naar aandelen dan er stukken beschikbaar waren. Van een introductiekoers van 9,50 dollar spurtte het aandeel op de eerste dag naar een slot van 25,50 dollar. In datzelfde jaar bood alleen het Amerikaanse softwarebedrijfje Netscape een vergelijkbaar spektakel.

In de jaren die volgden bleef de omzet van Baan groeien met percentages van zestig tot meer dan honderd procent. Bij diverse gelegenheden sprak Jan Baan optimistisch over het behalen van een miljard omzet (op zijn laatst in 1998) en twee miljard dollar in het jaar 2000.