Schril alarm

Anatoli Karpov deed niet mee aan de olympiade, maar hij was wel in Elista. Hij was boos geweest dat hij zijn wereldkampioenschap al in december zou moeten verdedigen. Hij zou misschien naar de rechter gaan, liet hij weten.

Maar hij ging naar Elista om met Iljoemzjinov te onderhandelen en eind vorige week kwamen ze als vrienden samen op het podium. Er was een compromis gevonden. Karpov zou meedoen aan het FIDE-kampioenschap in Las Vegas en het zou verschoven worden naar januari 1999. Slechts een maand uitstel, maar Karpov is gewend te woekeren met kleine voordeeltjes. Later zal in de statistieken staan dat hij tot 1999 wereldkampioen was.

Het woord januari liet een schril alarm afgaan in de Nederlandse schaakgemeente. De maand van het Hoogovenstoernooi in Wijk aan Zee. Slecht voor de publiciteit, als tegelijkertijd een wereldkampioenschap wordt gehouden. Maar veel erger nog: als de honderd beste schakers naar Las Vegas zouden gaan, wie zou er dan nog in Wijk aan Zee moeten schaken? Alle deelnemers voor Wijk aan Zee, onder wie zes spelers van de top tien van de wereldranglijst, hadden al een contract getekend. Maar zouden ze zich er aan houden, als tegelijkertijd een toernooi plaatsvond waarin ze wereldkampioen konden worden en veel meer geld verdienen?

Ze hebben bij de Hoogovens nog een ander contract. Met de FIDE, gesloten in 1995, geldig tot volgend jaar, waarin de FIDE zich verplicht om in januari geen wedstrijden om het wereldkampioenschap te organiseren. Dat had kennelijk geen rol gespeeld bij de overeenkomst tussen Karpov en Iljoemzjinov.

Opeens werd een inktzwart scenario denkbaar: de FIDE houdt zich niet aan het contract. De topspelers zeggen dat er nu een andere situatie is ontstaan en dat ze helaas hun verplichtingen aan het sympathieke Hoogovenstoernooi niet kunnen nakomen. In Wijk aan Zee wordt zonder hoofdgroep gespeeld. De staaldirecteuren, tot het uiterste getergd, zeggen dat een traditie mooi is, maar dat er ook sporten moeten zijn waarin de wereldbond zich wel aan afspraken houdt, en ze gaan voortaan badminton sponsoren in plaats van schaken. Het mooiste schaakfestival ter wereld is vernietigd.

Het moet de organisatoren van het Hoogovenstoernooi te moede zijn geweest als die inwoners van Elista die opeens zonder water zaten omdat de waterleiding naar het schaakdorp was omgelegd. Zo leken de spelers voor Wijk aan Zee te worden omgeleid naar Las Vegas.

Hoe had Karpov het kunnen doen? Hij schijnt gezegd te hebben dat hij even vergeten was dat januari de maand van het Hoogovenstoernooi is. Als het waar is, dient hij zo snel mogelijk een arts te raadplegen.

Het hoeft niet zo te gaan als in dat inktzwarte scenario. Lang niet alles wat Iljoemzjinov zegt doet hij ook. Afgelopen donderdag zou hij in Las Vegas een persconferentie geven, maar die werd afgelast. Hij beraadt zich kennelijk nog. Misschien valt het mee.

Maar alleen al de aankondiging, waardoor hij de Nederlandse schaakwereld de stuipen op het lijf joeg, laat zien hoe onbetrouwbaar de FIDE is en hoe weinig er rekening wordt gehouden met afspraken en met legitieme belangen van anderen.

Het schaken zelf is altijd verkwikkender dan de schaakpolitiek. Als je naar het resultaat van Nederland in de olympiade kijkt, krijg je de indruk dat het er eigenlijk niet toe doet hoe er in de eerste helft gespeeld wordt. Verlies tegen het zwakke Bangladesh, met 4-0 verpletterd door de Verenigde Staten. Wie laag in het klassement staat speelt tegen zwakke landen. Zo kwamen ze weer omhoog, de stemming stijgt, de goede vorm komt en er worden twee sterke landen verslagen.

Ten slotte een akelige 3,5-0,5 nederlaag tegen Rusland I en een gedeelde tiende plaats. Nederlands mooiste uur was in de twaalfde ronde, toen het sterke Bulgarije met 3,5-0,5 verslagen werd.

Wit Topalov-zwart Timman

1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-d2 d5xe4 4. Pd2xe4 Pb8-d7 5. Pe4-g5 Pg8-f6 6. Lf1-d3 e7-e6 7. Pg1-f3 Lf8-d6 8. Dd1-e2 h7-h6 9. Pg5-e4 Pf6xe4 10. De2xe4 Dd8-c7 11. De4-g4 Ke8-f8 Deze stelling heeft Karpov vaak gehad met zwart. Het lijkt niet prettig, de koning op f8, maar in de praktijk blijkt het mee te vallen. 12. 0-0 c6-c5 13. Dg4-h4 b7-b6 14. Ld3-e4 Lc8-b7 15. Le4xb7 Dc7xb7 16. b2-b3 In Lautier-Karpov, blindpartij Monte Carlo 1998, werd 16. dxc5 gespeeld. Wit won. 16...Ld6-e7 17. Dh4-g3 Le7-f6 18. Lc1-e3 g7-g6 19. Ta1-d1 Kf8-g7 20. c2-c4 Ta8-d8 21. d4-d5 e6xd5 22. Td1xd5 Pd7-f8 23. Td5xd8 Lf6xd8 24. h2-h4 h6-h5 25. Tf1-d1 Ld8-f6 26. Le3-g5 Pf8-h7 27. Td1-d5 Th8-e8 28. Lg5-f4 Te8-d8 Wit heeft steeds een tikje beter gestaan, maar zo langzamerhand zou hij zich ermee moeten verzoenen dat de partij in remise eindigt. In het vervolg gaat hij zichzelf in moeilijkheden brengen. 29. Lf4-d6 Db7-c6 30. Kg1-h2 Kg7-g8 31. Pf3-d2 Hij denkt nog steeds iets beter te staan en ziet pionverlies over het hoofd.

31...Lf6xh4 32. Dg3-d3 En hierna wordt het nog erger en wint zwart groot materiaal. 32...Ph7-f6 33. Ld6-e7 Dc6-c7+ Wit gaf op

De Nederlandse vrouwen deden het geweldig. Gedeeld vierde, samen met Bulgarije. De heldinnen waren Peng, Sziva, Lanchava en Jap Tjoen San, en Roberto Cifuentes was captain. Straks komt ex-wereldkampioene Xie Yun er misschien ook nog bij, en dan zijn we onoverwinnelijk.

Wit Jap Tjoen San-zwart Bekiarisova (Slowakije), vijfde ronde

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Dd1xd4 Lc8-d7 5. Lc1-g5 Pb8-c6 6. Dd4-d2 g7-g6 7. c2-c4 Lf8-g7 8. Pb1-c3 Pg8-f6 9. Lf1-e2 0-0 10. Ta1-d1 Ld7-e6 11. 0-0 Pf6-g4 12. Pc3-d5 h7-h6 13. Lg5-f4 Kg8-h7 14. h2-h3 Pg4-e5 15. Pf3-h2 Pe5-d7 16. Ph2-g4 h6-h5 17. Pg4-h2 Pd7-c5 18. f2-f3 a7-a5 19. b2-b3 Pc6-d4 20. Lf4-e3 Pd4xe2+ 21. Dd2xe2 Le6-d7 22. De2-f2 e7-e6 23. Pd5-f4 Lg7-e5 24. Pf4-d3 Pc5xd3 25. Td1xd3 Ld7-c6 26. Tf1-d1 f7-f5 27. e4xf5 Tf8xf5 28. Ph2-f1 Dd8-f8 29. Le3-d4 Le5-f4 30. Pf1-g3 Tf5-f7 31. Pg3-e2 Lf4-h6 32. Ld4-e3 Lh6-g7

Nu zou zwart na 33. Txd6 nog 33...Lxf3 hebben, maar op den duur kan ze haar zwaktes niet verdedigen. 33. Df2-g3 d6-d5 34. c4xd5 Lc6-b5 Als zwart terugneemt is 35. Pf4 winnend. 35. d5xe6 Lb5xd3 36. Td1xd3 Tf7-f6 37. Pe2-f4 Ta8-e8 38. Td3-d7 Te8-e7 39. Le3-c5 Tf6xf4 40. Td7xe7 Df8-f5 41. Lc5-d6 Tf4-d4 42. Dg3-e5 Td4-d1+ 43. Kg1-h2 Df5-f8 44. De5-f4 Df8-d8 45. Te7xg7+ Kh7xg7 46. Df4-f7+ Kg7-h6 47. Ld6-f8+ Zwart gaf op.