Onthullingen over Turkse mafia brengen premier Yilmaz in het nauw

Dat er sterke banden zijn tussen de Turkse staat en de mafia bij de bestrijding van extremistische groeperingen, was al langer bekend. Maar deze week werd onthuld dat de mafia ook greep heeft op de verkoop van staatsbedrijven.

Ultra-nationalistische mafiabazen in Turkije bemoeien zich met de privatisering van staatsbedrijven. Deze week werd de verkoop opgeschort van de staatsbank Turk Ticaret Bankasi aan Korkmaz Yigit, een vermogende ondernemer, wegens diens banden met Alaattin Cakici, een mafiabaron die voor de Turkse binnenlandse veiligheidsdienst (MIT) werkte en momenteel in een Franse cel zit. Turkse kranten speculeren dat de geloofwaardigheid van de minderheidsregering van premier Mesut Yilmaz, die bij zijn aantreden midden vorig jaar beloofde de mafiaclans uit het staatsapparaat te weren, sterk onder druk is komen te staan nu gebleken is dat de mafia greep gekregen heeft op de verkoop van staatsbedrijven. In Turkije was het al langer bekend dat de ultra-nationalistische mafiabazen met de staat samenwerken in de strijd tegen illegale organisaties als de Koerdische Arbeiders Partij (PKK) en de stadsguerrillagroep DEV-SOL (Revolutionair Links). De al met een jaar vervroegde parlementsverkiezingen, die voor april op de agenda staan, zouden wel eens in december kunnen worden gehouden door de nieuwste onthullingen over de rol van de mafia.

De duistere praktijken rondom de verkoop van de staatsbank kwam aan het rollen toen een sociaal-democratische parlementarier, Fikri Saglar, die zich al geruime tijd bezighoudt met het ontrafelen van de banden tussen de staat en de mafiabaronnen, een cassetteband kreeg toegespeeld met telefoongesprekken tussen Yigit en mafiabaas Cakici. Daaruit valt af te leiden dat de twee niet alleen goede vrienden zijn, maar dat met behulp van de mafiabaas andere ondernemers ertoe werden gedwongen om af te zien van een bod op de Turk Ticaret Bankasi. Bij een eerdere transactie was Turk Ticaret Bankasi al verkocht aan Erol Evcil, een andere bevriende ondernemer van Cakici, maar de regering stak daar op het laatste moment een stokje voor.

Vervolgens kwam de bank aan het eind van de zomer zonder enige concurrentie in handen van Yigit, die onlangs ook twee nationale kranten en enkele televisiestations aankocht en daardoor een nieuwe media-gigant is in Turkije.

De banden tussen Yigit en Cakici worden als het spreekwoordelijke topje van de ijsberg aangemerkt. Volgens het hoofd van de Kamer van koophandel en industrie in Istanbul, Mehmet Yildirim, “heeft de mafia het laatste woord bij aanbestedingen van de staat, het leger inbegrepen'. Turkse kranten meldden onlangs dat een Turkse drugshandelaar, die op de lijst van Interpol voorkwam, een omvangrijk contract van het leger had gewonnen.

Sinds Turkije in november 1996 werd opgeschrikt door een verkeersongeluk bij Susurluk aan de westkust van het land, waarbij een mafialeider, een hoge politiefunctionaris, een parlementarier uit het Koerdische zuidoosten en een voormalige schoonheidskoningin waren betrokken, is het duidelijk dat de macht en de invloed van de onderwereld op het staatsapparaat zo groot is geworden dat ze een bedreiging vormen voor zowel de staat als de politiek. Onder het mom van de strijd tegen tegen de PKK en andere illegale groeperingen maakte de veiligheidsdienst niet alleen gebruik van de extreem-rechtse mafia, deze werd tevens onderdeel van de veiligheidsorganisatie. Hierdoor konden de mafiaclans zich ongelimiteerd bezighouden met illegale praktijken die varieren van de handel in verdovende middelen tot het doden van (Koerdische) burgers. En de Turkse staat is daarbij een actieve rol blijven spelen door de mafiabazen te voorzien van wapens en speciale groene paspoorten, die in normale gevallen slechts aan hoge ambtenaren worden gegeven.

Premier Yilmaz claimde vorige maand dat hij belangrijke vorderingen maakt bij `het zuiveren` van het staatsapparaat. Een speciale werkgroep bestaande uit vier mensen van de binnenlandse veiligheidsdienst (MIT) en vier van de politie zijn met de taak belast om alle beschuldigingen van banden tussen de staat en de mafia te onderzoeken. Maar het wrange is dat juist vanuit deze organisaties tal van functionarissen - 8 vanuit MIT en 31 vanuit de politie - worden verdacht van illegale praktijken. De premier put vooralsnog enig succes uit de arrestatie enkele maanden geleden van Cakici, een van de beruchtste mannen in de Turkse onderwereld, in het Franse Nice en de vrijwillige terugkeer van andere mafiabazen naar Turkije. Maar Cakici was in het bezit van een diplomatiek paspoort toen hij door de Franse politie werd opgepakt, dat hem door een veiligheidsfunctionaris van de Turkse ambassade in de Chinese hoofdstad Peking was overhandigd. Het vermoeden bestaat dat de arrestatie van Cakici en de terugkeer van de andere mafiabazen naar Turkije in scene is gezet. Nu ze niet langer door de Turkse staat kunnen worden gebruikt in de strijd tegen terreurorganisaties hebben de mafiabazen de garantie gekregen dat ze, als ze zich aangegeven, slechts korte gevangenisstraffen krijgen. Op die manier vormen ze niet langer een bedreiging voor premier Yilmaz.

Mehmet Elkatmis, hoofd van de parlementaire onderzoekscommissie die de Susurluk-affaire onderzocht gelooft niet dat de regering bij machte is om de georganiseerde misdaad te ontmantelen. “De mannen die nu worden opgepakt', aldus Elkatmis “zijn slechts stromannen. We weten nog steeds niet wie de opdrachten aan deze mensen hebben verstrekt.'

De cassette die Saglar deze week kreeg toegespeeld, is niet de enige geluidsweergave die in Turkije circuleert waarop de stem van Cakici is te horen.

Eerdere bandjes zorgden al voor het aftreden van staatsministers Eyup Asik, voormalig nummer twee in de Moederlandpartij van Yilmaz, wegens banden met de mafiabaas. Asik zou hem in een telefoongesprek hebben aangeraden om te vluchten, omdat een speciaal politieteam erop uit was gestuurd om hem te arresteren. Uit de conversatie kan tevens worden opgemaakt dat Yilmaz op de hoogte was van deze waarschuwing aan Cakici.

Een andere ontwikkeling die in het nadeel van Yilmaz werkt, is dat al maanden geleden de parlementaire onschendbaarheid werd opgeheven van twee parlementariers die bij het Susurluk-schandaal betrokken zijn, de Koerdische stammenleider Sedat Bucak en de voormalige minister van Binnenlandse Zaken, Mehmet Agar, maar dat dezen nog steeds op vrije voeten zijn. Ultranationalistische kringen, die claimen dat elk middel is geheiligd in de strijd tegen separatisten, zien in Agar een held. Agar wordt verantwoordelijk gehouden voor de vrijwel onontwarbare banden tussen de staat en de mafia, in de tijd dat hij hoofd van de politie was. Het hoofd van de contra-terreur binnen de veiligheidsdienst, Mehmet Eymur, verklaarde deze week voor de rechtbank dat Agar 80 kilo heroine naar Duitsland heeft overgebracht in de hoop zo DEV-SOL-leider Dursun Karatas te kunnen vangen.