Macrobiotiek

In het aardige stuk van Elsbeth Etty over macrobiotiek (Z 10 oktober) staat dat ik deze leer zelf, `biologisch boerend, zij het in gematigder vorm', heb aangeprezen. Niets is minder waar, want in de ogen van macrobioten heb ik in mijn boerenperiode iets verschrikkelijks gedaan: ik heb geholpen nog meer kaas voort te brengen.

Ik heb geleefd van de verkoop van dit in de ogen van macrobioten verfoeilijke product. Macrobioten immers waarschuwen consequent tegen het gebruik van zuivel, geven het ook hun kinderen niet. Sterker nog zij vrezen dat de mens door het gebruik van zuivel `een zwager van de koe' wordt. Ik heb dit altijd onzin gevonden, evenals de waarschuwingen van de macrobioten tegen sinaasappels en andere tropische vruchten.

In de volksmond vallen `biologisch' (of `biologisch-dynamisch') en `macrobiotisch' blijkbaar samen. Maar het verschil is groot. Het eerste is het streven naar een milieuvriendelijke landbouw, zonder vergif en met zo min mogelijk kunstmest. Het tweede is een heilsleer gekoppeld aan een dogmatisch en extreem smal dieet. Er zou al heel wat gewonnen worden als de huidige confrontatie met het Kushi-instituut het verschil algemeen aan het licht brengt.