IT-beleggingen: hoog risico en lange termijn

Waarom moesten we ook al weer beleggen in IT-ondernemingen? En waarom mochten we ons er niet op blindstaren dat in deze sector soms 50, 60 en zelfs meer malen de jaarwinst werd betaald? O ja, het had ermee te maken de verwachte groei van bedrijven die software ontwerpen en installeren of automatiseringsprojecten begeleiden, gemiddeld twee keer zo hoog ligt als doorsnee in het bedrijfsleven. Dat rechtvaardigde een koerswinstverhouding van ruim twee keer het marktgemiddelde. Bovendien mocht je meer betalen voor IT-bedrijven omdat ze betrekkelijk recessiebestendig zouden zijn. Althans het deel dat niet in hardware actief is. Geen bedrijf immers dat zichzelf serieus neemt zou het risico willen lopen achterop te raken bij de heersende trends in informatie- en communicatietechnologie. Bovendien: voor de kortere termijn zorgen de introductie van de euro en het millenniumvraagstuk wel voor zoveel werk dat zelfs als de toeloop van nieuwe klanten zou afnemen door een terugvallende economische groei, de orderportefeuilles toch gevuld zouden blijven.

Tja, dan sta je nu toch mooi te kijken met je pakketje `aandelen van de toekomst': Baan Company, dat je in april voor meer dan honderd gulden kocht en dat nu nog twee tientjes oplevert; Cap Gemini, drie maanden geleden aangeschaft voor ruim 180 gulden, doet nu zo'n 95 gulden; CMG ook in juli gekocht voor meer dan zeventig gulden, levert ook amper de helft meer op. Daarbij steekt Getronics, waarvoor je in die topmaand meer dan 120 gulden neerlegde, en nu voor rond de 70 gulden te koop is, dan nog gunstig af.

Wat kan er zo dramatisch veranderd zijn in de beoordeling van de IT-sector, steeds vaker ICT-sector (informatiecommunicatie) genoemd, dat deze voorlopers in de postindustriele revolutie van de 21ste eeuw zich op de beurs nu toch gedragen als puur cyclische ondernemingen, ja als de eerste de beste fabrikant van een bulkgoed, zoals staal aan de meter of aardappelmeel? Dat hardwareproducenten zoals ASM-L en ASM-I, maar ook een fonds als Philips hard onderuit gaat als gevolg van de crisis in Azie is begrijpelijk. Aziatische klanten schorten hun bestellingen op; Aziatische concurrenten kunnen, dankzij hun goedkoop geworden valuta, hun spullen nu tegen afbraakprijzen wegzetten. Daar knaagt ook aan de winstmarges van westerse fabrikanten. Maar software en IT-diensten, met hun extreem hoge toegevoegde waarde per gulden omzet, dat was toch een heel ander verhaal?

Frits Moolhuizen die de laatste jaren een van de meest uitgesproken verspreiders van het IT-evangelie geweest en niet toevallig initiatiefnemer van het IT-Fund van ING Bank is, snapt de teleurstelling die beleggers voelen. Maar hij ziet zelf geen aanleiding om zijn visie op de sector aan te passen. “We hebben altijd gezegd dat het IT-Fund een hoog risicoprofiel heeft en dat je het moet beschouwen als een langetermijnbelegging.

Maar een deel van het koersverlies van IT-fondsen heeft niet de mindere perspectieven van de bedrijven als oorzaak, maar de scherp gedaalde rente. Fondsen met zeer hoge koerswinstverhoudingen, zoals veel IT-bedrijven, zijn heel kwetsbaar voor onzekerheid op de rentemarkt.' Maar Moolhuizen wil ook herinneren aan de eerdere koersexplosies in de sector en aan de relatieve prestatie van zijn fonds. “Het IT-Fund ging eind maart 1997 voor 50 gulden naar de markt. Het heeft een top gekend van 107 gulden, maar kost vandaag 67 gulden. Dat is nog steeds bijna 35 procent plus. Meer dus dan de AEX die in dezelfde periode van rond de 750 punten naar ongeveer 900 punten ging.'

Maar de mededeling van Baan dat de omzet van hun softwarepakketten wordt vertraagd doordat bedrijven voorzichtiger worden met investeren laat toch ineens zien dat softwaremakers conjunctuurgevoeliger zijn dan menigeen dacht?

Moolhuizen: “Ik vraag me af of Baan niet een beetje een incidenteel geval is. Baans grote Duitse tegenhanger SAP heeft wel een goed derde kwartaal gerapporteerd.' Toch heeft de fondsmanager in een opzicht zijn kijk op ontwikkeling van de branche wel gewijzigd. “We dachten steeds dat het geld dat bedrijven uitgeven om klaar te zijn voor de euro en het millennium een groeiversnelling teweeg zou brengen Nu zien we dat dit soort reparaties vooral neerkomen op knip- en plakwerk. In plaats van de IT-revolutie te versnellen blijkt het millennium op korte termijn juist vertragend te werken.'

Moolhuizens opmerking over de specifieke situatie bij Baan wordt goeddeels onderschreven voor Ron Belt die bij ABN Amro effectenresearch de Europese IT-bedrijven analyseert. Hij wijst op de problemen die Baan heeft gehad met zijn Amerikaanse aandeelhouders over een kwestie die niets te maken heeft met de ontwikkeling in de IT-markt, maar die Baans reputatie in de VS wel schaadde.

Belt: “Verder heeft Baan de distributie van softwarepakketten voor middelgrote bedrijven aan derden uitbesteed. Prima reden te meer om Baan als merknaam te ondersteunen. Dat is voor software net zo belangrijk als voor een wasmiddel. Dat de omzet juist in Amerika terugviel komt misschien wel doordat Baan daar al een imagoprobleem heeft.'

Voor de IT-branche als geheel is Belt voor de korte termijn afwachtend. “IT bedrijven zijn wel degelijk conjunctuurgevoelig. Een financieel directeur begint met uitstellen van investeringen die pas op de lange duur geld opleveren; zoals software. En hij snoeit de personeelskosten. Dus mensen die bij hem gedetacheerd zijn vanuit IT-dienstverleners moeten weg.' Belt denkt echter ook dat IT-bedrijven zich als eerste herstellen als het allemaal blijkt mee te vallen. Want IT heeft wel hoge prioriteit bij de klant. Hij durft nog niet te zeggen of dit al het moment is om op de beurs op koopjesjacht te gaan. “Als er echt een recessie komt, kun je nog rustig wachten. Ikzelf vind dat moeilijk te voorspellen. Maar onze economen in Londen houden vol dat we niet op een recessie hoeven te rekenen.'