Het topmoderne gevoel; De klantenkring van society-ontwerpster Sheila de Vries

Origineel is ze niet, daar doen haar klanten ook niet moeilijk over. Kleding van society-ontwerpster Sheila de Vries is vooral flatteus comfortabel en, vooruit, sprookjesachtig. Binnenkort verschijnt van haar het boek Wat trek je aan? Ik denk dat vrouwen die bij Sheila kopen niet op originaliteit zitten te wachten Gelukkig zijn er tegenwoordig weer meer gelegenheden waarop je in stijl wordt verwacht

Een modeshow van de Amsterdamse ontwerpster Sheila de Vries heeft de allure van klein Hollywood. Haar oude vriend Martin lijkt sprekend op Alain Delon, Sheila zelf gaat door voor de Nederlandse Doris Day en mevrouw Bartels (`De schoonmoeder van Rene Froger', meldt vriendin Wil zelf de vrouw van Rinus Michels) heeft het profiel van de jonge Grace Kelly.

Glimmende auto's rijden voor bij de trappen van het Tropenmuseum, waar de show wordt gehouden. Mevrouw Heijn en haar dochter Corinne, de familie Schroder, Silvia Toth, Annemarie Jorritsma, Peter Faber, schilderes Ans Markus, Astrid Joosten arriveren in de `feestelijke kleding' die de uitnodiging voorschreef, en laten zich uitgebreid fotograferen en interviewen voor krant en tv. Ook de rest van de genodigden is veelal boven de vijfendertig, en voldoende welvarend om zich een pak op het lichaam te laten maken. Want al worden de kleren - broekpakken, vanuit de heupen zwierende rokken en nauw gesloten jurken gemaakt van vooral weelderige oosterse stoffen - op de catwalk getoond door langgerekte jonge vrouwen, ze zijn duidelijk ook geschikt voor ouder en gevulder.

Het publiek is epris. Mevrouw Bartels en haar vriendin gaan eerst op een cruise, maar weten al precies wat ze daarna door Sheila willen laten maken: de strakke avondjurk uitlopend vanuit de knie, het met sterren bestrooide glitterhesje - ten minste vijf pakjes. “Gelukkig zijn er tegenwoordig weer meer gelegenheden waarop je in stijl wordt verwacht', zegt mevrouw Bartels. Vanavond draagt ze een zwart fluwelen jasje versierd met strass-stenen. Niet van Sheila. “Naar een show van Sheila in Sheila, nee, dat vind ik burgerlijk.'

De Amsterdamse tandarts Mies Buisman (49) draagt bij de show wel `Sheila'.

Ze heeft het van huis uit niet meegekregen, maar nu ze inmiddels tweeentwintig jaar als tandarts werkt en de kinderen wat groter zijn, heeft ze financieel meer armslag en die besteedt ze graag aan mooie, op maat gemaakte kleren. “Andere mensen kopen een dure auto, ik hou van design. Meubels en kleren.' Tegenwoordig laat ze zich een stuk per jaar aanmeten door De Vries.

Enkele dagen later vertelt Mies Buisman in haar met antieke schilderijen versierde huis aan de Keizersgracht hoe het ging toen ze voor het eerst een creatie bij Sheila liet maken. Buisman - kort blond haar eerst gekleed in wit jasschort met witte schoenen, later in trui en strakke broek - moest een paar jaar geleden de feestelijkheden voorzitten rond het 100-jarige bestaan van de Tandheelkundige Reunistenvereniging in een kerk in Utrecht.

De hele dag staan, het gevaar van overvloedig zweten, morsen met wijn. Sheila informeerde wat Buisman zelf in gedachten had. Voor haar suggestie `broek met jasje' had ze een alternatief: “Je staat daar de hele tijd te presenteren, dus je moet die mannen wat te kijken geven. Laten we een mooie jurk maken. Je benen mogen gezien worden.'

Buisman koos uiteindelijk voor een robe manteau met klokkende rok voor overdag en een zilveren strakke avondjurk. Buisman liet ook nog een blazer maken, en gaf in totaal zo'n 10.000 gulden uit. “Ze ziet direct je plus en minpunten', zegt ze. “Die avondjurk had een blote rug dus daar kon geen beha onder, waardoor het van voren wat plat werd. Toen heeft ze er een extra boezem ingenaaid.' Buisman gaat graag naar het theater, de opera of concerten. “Dan kan ik al die mooie kleren tenminste weer aan. Vergeet niet dat ik de hele dag in zo'n witte jas sta, ik wil wel eens wat vrolijks dragen.'

Ze waardeert De Vries' vermogen om `lelletjes weg te werken'.

“Bij een blote arm vleit ze het armsgat net wat hoger tegen de schouder op zodat je plooien wegvallen.' “Maar origineel is ze niet', onderbreekt haar vriendin Marjan, “haar modellen lijken op die van anderen. Dat ene pakje dat jij hebt is gewoon Thierry Mugler van drie jaar geleden.' “Ja, dat zou kunnen', zegt Buisman, “maar ik denk dat de vrouwen die bij Sheila kopen niet per se op originaliteit zitten te wachten.'

Paars mantelpak

Want hoe sprookjesachtig de sfeer tijdens haar show ook is, en hoe glamoureus het publiek ook lijkt, Sheila de Vries ontwerpt voor de `hard werkende vrouw van nu'. Zoals ze, in haar showroom aan de Amsterdamse Van Baerlestraat, zelf zegt: “Mijn klanten willen praktische kleding. Ik zal niemand een avondjurk met zes meter tule aanmeten, waar ze zich dan vervolgens mee in een taxi moet proppen.'

`Topmodern' noemt ze zichzelf, `midden in het eigentijdse leven staand', en met een gretig oog voor nieuwe stoffen nieuwe weefsels en technieken die haar kleding nog comfortabeler en flatteuzer kunnen maken.

De Vries (Amsterdam, 1949) zit dertig jaar in het vak, waarvan twintig als zelfstandig mode-ontwerpster. `Couturier' vindt ze een misleidende titel. Een couturier hoort de voeringen met de hand in te zetten en van ieder model eerst een `toile' (katoenen proefmodel) te naaien. Zo werkte wijlen Frank Govers nog wel maar Sheila niet, haar klanten hebben toch geen tijd om steeds te komen doorpassen. En een machinegenaaide voering is nu eenmaal sterker.

Haar opleiding kreeg De Vries in de jaren zestig toen ze werkte als ontwerpster bij `Nederlandse Kleedkunst', de zaak van Tonny Waagemans aan de Amsterdamse Keizersgracht. Adellijke mensen, burgemeesters, en actrices als Ank van der Moer kochten er hun couture.

Sheila nam ontslag toen ze in 1976 een kind kreeg. Snel daarna opende ze een eigen winkel in de Oude Leliestraat waar ze zelf ontwierp, naaide en verkocht. Er volgde een zaak op het Rokin, maar de erkenning van het Nederlandse publiek kwam pas toen ze uitweek naar Amerika. Sheila en haar man Tom organiseerden druk bezochte shows in Palm Springs en Los Angeles, met de vrouw van Sinatra als `lady speaker' en Bob Hope en Jane Fonda als gasten. Inmiddels verzorgt De Vries de kleding van een groot aantal tv-vrouwen. Ze maakte de bruidsjurk van Linda de Mol, en bedacht het paarse mantelpak met bijpassende tas en schoenen dat Annemarie Jorritsma droeg bij de installatie van het tweede paarse kabinet.

Vrouwen roemen Sheila om haar persoonlijke benadering. Haar ontwerpen zijn niet `trendsettend' maar Sheila houdt bij wat de klanten in de kast hebben hangen en hoe vaak ze het bij publieke gelegenheden hebben aangehad. En als de vrouw van John de Mol een bepaalde avondjurk heeft besteld om naar het World Press Gala te dragen, zorgt ze dat niemand anders diezelfde jurk bij haar kan kopen.

Tijdens een afspraak drinkt De Vries, net als Tonny Waagemans vroeger, eerst een kopje koffie met de klant om bij te praten. Dan informeert ze naar het evenement waarbij het kledingstuk gedragen zal worden en denkt mee over praktische dingen, als niet kreuken, niet te warm, een stof die tegen een stootje kan. Zo overlegt Sheila op een donderdagmiddag in haar salon met Wilma Nanninga, hoofdredacteur van Prive. Nanninga zal eerdaags De parel van Nederland-gala presenteren en vervolgens naar Thailand vertrekken voor een feest op het jacht van de `prins de Lignac', ofwel Bram van Leeuwen. Nanninga wil hiervoor graag iets `sprookjesachtigs'.

Diepe inkijk

De Vries laat een brique-oranje broekpak halen, geborduurd met guirlandes van glazen kraaltjes in dezelfde kleur. Omdat ieder pak op maat wordt gemaakt kunnen er makkelijk aanpassingen worden gedaan: een extra split, wel of geen kraag. In het geval van Nanninga's jasje wil Sheila pertinent geen kraag want die zou haar mooie decollete maar verhullen.

“Het zijn de proporties die het hem doen', zegt ze. “Meer dan korte rokken of een diepe inkijk. Een vrouw gedijt goed als haar kleren de verhoudingen van haar lichaam flatteren.' Daarom voorkomt ze dat een kleine Duitse zangeres de zeegroene bruidsjurk koopt: de lage taillelijn `drukt' op haar figuur. “Ik weet heel goed wat sexy is, omdat ik als vrouw zelf ervaar wat mannen mooi vinden.'

Waar andere ontwerpers twee collecties per jaar leveren, vernieuwt De Vries haar aanbod doorlopend. Ieder verkocht stuk wordt vervangen door een totaal ander ontwerp. “Ik ben een constant van ideeen borrelende, kleding barende vrouw.' Ze heeft een paar `evergreens' zoals de dr. Zhivago-jas van lammy-bont en de avondjurk met uitstaande rok en halterhals, maar zoekt steeds andere vormen. `Nieuw' is bijvoorbeeld het avond-broekpak dat door Sheila wordt uitgevoerd in fladderende chiffon: een smalle broek met een lange transparante jas waaronder van alles te vermoeden valt.

Feestelijke kleding en avondkleding zijn tegenwoordig in trek, omdat er weer meer recepties gala's, cocktailparty's en andere bijeenkomsten georganiseerd worden. Interieur-architecte Tanneke Morshuis (58) woont in een villa in Vianen en is vaste klant van Sheila. Haar gedeeltelijk zelf ontworpen huis heeft een grote glazen schuifpui naar de tuin en is gevuld met lichte meubels en eigentijdse kunst (Corneille, Walasse Ting), en orientaalse kunststukken die ze zelf meenam van haar reizen.

Morshuis, klein van stuk met een scherpe blik en dik grijs opgestoken haar, noemt zichzelf `verwend'. Vroeger kon ze een stuk per jaar op maat laten maken tegenwoordig draagt ze zelden nog confectie. Morshuis is tevreden met de huidige toename van partijen, compleet met kledingvoorschriften op de uitnodiging. “Afgelopen zaterdag was ik bij de opening van de kunst- en antiekbeurs PAN in Amsterdam en iedereen zag er fantastisch uit. Er was niet een spijkerbroek. Dat was tien jaar geleden wel even anders.' Of het nou op feesten in kunstenaarskringen is of die in de economische wereld, iedereen maakt nu wat van zijn uiterlijk. “Het hoeft allemaal niet veel geld te kosten, als er maar zorg aan wordt besteed.'

Morshuis viel in het beruchte `gat' dat ontstond toen Frank Govers begin 1997 overleed. Met `barokman' Govers, van wie een groot gesigneerd portret in haar kamer staat, had ze al twintig jaar een vriendschappelijke band. Ze voerden fijne gesprekken en Morshuis waardeerde zijn zorgvuldige handwerk - al bleef hij soms doorborduren, letterlijk. Na zijn dood bekeek ze de ontwerpen van Mart Visser en Frans Molenaar. “Molenaar heeft erg mooie, architectonische vormen, maar het moet menselijk ook klikken. En dat ontbrak wat mij betreft bij Visser en Molenaar. Ik koop niet zomaar een kledingstuk, ik wil dat het in overleg met de ontwerper op mijn persoon wordt toegesneden.'

Ze vindt zichzelf niet modebewust, en wat haar betreft hoeft Sheila zich niet door trends te laten leiden. Ze is blij dat de kleding snel gemaakt kan worden, lekker zit en de plekken camoufleert waar ze minder tevreden mee is. “De meeste creaties die ik door Sheila laat maken bestaan uit een korte rok met daar overheen een lang jasje.

Dan hoef ik er niet aan te denken dat ik mijn buik moet inhouden. Ik hou van mooie kleren, maar in het dagelijks leven wil ik met iets anders bezig zijn dan met mezelf.'

Morshuis groeide op in een gezin waar de moeder zich iedere avond voor het diner verkleedde. Maar in de jaren zestig, zeventig verwaterde dit soort kledingnormen. Omdat de meeste mensen inmiddels niet meer weten wat de klassieke voorschriften betekenen, en zich geen raad weten als een uitnodiging bijvoorbeeld `tenue de ville' voorschrijft, heeft Sheila de Vries er een boekje over geschreven. Wat Trek Je Aan? behandelt de gepaste garderobe voor een verloving, opening, bruiloft (`Wat ik vaak zie is dat moeders een dermate flamboyant pakje of jurk dragen dat je bijna zou denken dat zij de bruid zijn') of audientie. Begrippen als `black tie' (smoking voor mannen cocktail voor vrouwen) en `white tie' (rokkostuum voor mannen, groot avondtoilet voor vrouwen) worden uitgelegd, verlevendigd met tekeningen van hoe het wel en niet moet (dus geen avondjurk met baleinen die onmiddellijk van het lichaam wijken als je gaat zitten, en zo je tafelheer een blik in de oksel gunt).

In haar mode-imperium maakt De Vries steeds een handige combinatie tussen klassiek en eigentijds. Niet voor niets is `modern' haar stopwoord. Of het nou is voor stoffen of voor verkooptechnieken. In Amerika is ze vier keer per jaar te zien op een tv-kanaal voor `Home Shopping', met een speciaal daarvoor ontworpen collectie in standaardmaten. Tienduizend stuks per uur worden op die manier afgezet. In Nederland heeft ze sinds kort ook een collectie in de Wehkamp-gids: deze kleding verspreidt zichzelf, zonder kosten aan publiciteit. Het commentaar dat ze daarmee haar ideeen over `perfect passende' kleding zou verkwanselen, noemt ze onzin. “Ik vind dat zoveel mogelijk mensen mijn kleding moeten dragen. Dat is het enige dat telt.'

`Wat Trek Je Aan' verschijnt 23 oktober bij uitgeverij Vassallucci prijs f34,90.