Hebzucht legt basketbalcircus stil

Alles draait om geld in de Amerikaanse profbasketballiga. Het is nu zover dat door een geschil tussen spelers en clubs de basketballiefhebbers voorlopig verstoken blijven van de show van hun favoriete sportsterren.

Niet zozeer de vraag of Michael Jordan zijn basketballoopbaan met een jaar verlengt houdt de Amerikanen bezig, als wel de vraag of dit jaar uberhaupt nog wel door de profs van de Noord-Amerikaanse league (NBA) wordt gespeeld. Een slepend salarisconflict tussen spelers en clubeigenaren is er de oorzaak van dat de competitie die op 3 november moest beginnen met twee weken is uitgesteld. De onderhandelingen verlopen zo stroef dat wordt gevreesd voor nog meer uitstel - zelfs voor afstel.

Sinds het slot van het vorige seizoen is er sprake van de lock out basketbalstop. Zolang er geen financieel akkoord is bereikt, zijn alle officiele basketbalstadions van NBA-clubs gesloten, zijn er geen trainingsfaciliteiten, mogen de basketballers niet spelen, mag er niet over nieuwe contracten worden onderhandeld, mogen geen contracten worden getekend, hebben ze een spreekverbod en krijgen ze geen salaris uitbetaald.

Het conflict draait om de salary cap. Volgens de NBA mag een club binnen zijn begroting niet meer dan een vastgesteld maximumbedrag aan salarissen besteden. Sinds 1983 bestaat er een uitzonderingsregel. Aan spelers wier contract na vier jaar afloopt, mag een verbeterd contract worden aangeboden dat buiten de salary cap valt. De eerste die van deze luxeregel gebruikmaakte, was Larry Bird, destijds de ster van de Celtics. Jarenlang trouwe dienst werd op deze manier beloond.

Sinds Bird hebben meer spelers van deze regel kunnen profiteren, zoals Michael Jordan en andere basketbalmiljonairs. Met als gevolg dat de eisen van de spelers exhorbitant hoog werden en ze naar een andere clubs dreigden te gaan wanneer niet aan hun wensen tegemoet werd gekomen. Van de controle op de uitgaven door de NBA kon geen sprake meer zijn.

De meeste clubs raakten in de rode cijfers omdat zij boven het salarisplafond te hoge lonen gingen betalen.

“Het is economisch niet meer verantwoord' zei NBA-commissioner David Stern bij het begin van de onderhandelingen. “We kunnen het ons niet meer veroorloven door te gaan volgens het huidige tarievensysteem. Het is de treurige realiteit. De NBA heeft al vijf jaar geen winst meer gemaakt.' Volgens Stern bedroegen de inkomsten van de spelers in totaal 57 procent van het geld dat de NBA jaarlijks ontvangt. “Dat houden we zo niet langer vol', wist Stern. De clubs hoefden niet onder de lock out te lijden, beloofde hij. “Ze kunnen rekenen op bijdragen uit tv-rechten, ook al zijn er geen wedstrijden. Met sommige clubs gaat het zelfs beter als ze niet in actie komen. Helaas willen de spelers dat niet begrijpen.'

Stern en tweede commissioner Russ Granik houden voet bij stuk. “Misschien wordt er helemaal niet gespeeld. Maar met minimaal zestig wedstrijden ben ik tevreden. Anders loopt de NBA ook grote inkomsten mis.' De NBA verliest de komende weken door het uitstel van de competitie honderden miljoenen guldens. Morgen zal een arbiter, John Feerick, beslissen over het doorbetalen van de lonen aan spelers met een doorlopend contract. Als dat moet gebeuren, zullen de eigenaren nog sneller dan nu een oplossing willen, want spelers voor niets doen betalen is niet handig. Het gaat om ruim tweehonderd spelers die in totaal zo'n 375 miljoen aan salaris tegoed hebben.

Afgelopen dinsdag was door Granik en Stern de drop dead date. Werd er dan geen akkoord bereikt, dan zou de competitiestart worden opgeschoven. De spelers kwamen weliswaar de clubeigenaren tegemoet, maar niet voldoende.

De vakbond was bereid mee te gaan met een mindere stijging van de salary cap als het percentage van de inkomsten dat aan salarissen wordt betaald boven de 63 procent zou komen - nu is dat 57 procent. Ook slikken de spelers een lagere jaarlijkse salarisverhoging. Nu 20 procent, 10 procent is mogelijk. De spelers stelden dinsdag een maximum jaarsalaris van achttien miljoen dollar voor. Alles wat boven dit bedrag wordt betaald valt onder een luxury tax. Vijftig procent daarvan komt in een steunfonds voor verliesgevende clubs. Dat is ongeveer wat de clubeigenaren nastreven. Vandaag komt hun tegenvoorstel.

De lock out heeft grote gevolgen. Tussen 3 november en 16 november stonden bijvoorbeeld 99 wedstrijden op het programma. Door het uitstel loopt het schema in het honderd. Free agents (contractvrije spelers) als Pippen, Rodman, Divac en Jordan kunnen gedurende de lock out geen onderhandelingen beginnen met oude of nieuwe clubs. Nieuwe spelers kunnen nog geen contract tekenen.

Veertig NBA-spelers, onder wie O'Neal, Robinson en Duncan in Houston hebben intussen een No Name League opgericht. Zij spelen drie weken lang op maandag en woensdag twee wedstrijden in het Westside Tennis Center de trainingshal van de Rockets. Die hal is prive-eigendom en daarover heeft de NBA niets te zeggen. Wat Michael Jordan doet, is onduidelijk. Of hij doorspeelt, blijft de vraag. Trainer Phil Jackson is vertrokken bij de Bulls, zijn opvolger is Tim Floyd, met wie Jordan niet graag zegt te willen samenwerken. Jordan hult zich vooralsnog in stilzwijgen. “Ik wacht op wat de NBA gaat doen', is het enige wat hij zei. En dan? Terug bij de Bulls? Of samen met Jackson naar de New York Knicks. Maar vooralsnog is Amerika meer in de ban van de lock out.