Gids door een zinloos universum

Het meest tragische van onze tijd is misschien wel dat een lekkende tent niet langer doet denken aan gezellige vakanties in Zeeland. Thans jagen druppels op het grondzeil ons de politiek

correcte stuipen op het lijf, en Zeeland is allang niet meer gezellig sinds daar het moderne leven zijn tol eist in de vorm van jongerencampings en meditatieboerderijen. Ja, het woord vakantie zelve - dat ooit klonk als de zomerzon die op de laatste schooldag het klaslokaal binnendrong, alwaar de meester met een dromerige blik de teugels reeds liet vieren - dat ooit zo hunkerende woord dus, dat klinkt nu kaal en koud en naar hebberig gedrang en tomeloze leegte.

Neen, het gaat hier niet om valse nostalgie, maar om de kluwen van rauwe gedachten die om voorrang strijden bij het zien van de eerste aflevering van `Vakantieman op reis', het nieuwe programma van Frits Bom dat RTL4 hedenavond uitzendt. Bijna een jaar was hij gedwongen tot inactiviteit, omdat zijn publiek `te oud' zou zijn om als doelgroep voor de commerciele zender te kunnen fungeren. Maar nu maakt de voormalige havenarbeider, journaalreporter, Ombudsman en zelf-uitgeroepen hunnebeddeskundige (`het zijn schuilkelders tegen natuurrampen') zijn zoveelste come-back op de Nederlandse televisie. Het resultaat is om diverse redenen nogal adembenemend.

Bom bezocht de afgelopen maanden zestien vakantie-bestemmingen. Daar keek hij volgens eigen zeggen “kritisch naar het prijsniveau van de accommodaties en alle aspecten van het vakantieleven'. U begrijpt al dat bij deze zestien bestemmingen Zeeland niet was inbegrepen. De eerste uitzending behandelt het populaire vakantie-oord Nepal, en later volgen nog Zuid-Afrika, Mexico, Thailand India, Venezuela, Indonesie en een handvol Europese landen.

Opmerkelijk bij dit alles is niet de ruimhartige reislust van de voormalige grootgrutter in klein menselijk leed. Evenmin zullen velen de wenkbrauwen optrekken omdat Bom zelf de functies vervult van presentator, eindredacteur , cameraman, geluidstechnicus, editor samensteller, regisseur en producent, terwijl zijn echtgenote Annemiek mee mocht om haar man in beeld te brengen. Men mag aannemen dat de reden hiervoor is dat veel aandacht wordt geschonken aan het `gezelligheidsaspect' ter plekke (`dat nooit wordt meegewogen in de officiele sterrenaanduidingen'). Zelfs zal niemand met de ogen knipperen bij de `verrassende resultaten' van Boms wereldwijde onderzoekingen.

Die luiden namelijk dat dure hotels soms hun geld niet waard zijn, terwijl goedkope slaapplaatsen nogal eens uitmuntend blijken. Zulks was ons vroeger in de lekkende tent te Zeeland reeds opgevallen.

Wat dit programma echter wel degelijk bezienswaardig maakt, is de blik die ons wordt gegund op de wereld zoals die nu is. Vol met Hollandse vakantiegangers namelijk. Wie denkt naar de Himalaya te gaan om alleen te zijn, komt bedrogen uit, zoveel wordt zonneklaar. Niet alleen de vakantieman is neergestreken in Katmandu, maar ook een representatieve doorsnee van de Nederlands bevolking. Zij worden overigens niet getoond als redeloze idioten, zoals in vakantieprogramma's van het type `Het is hier vreselijk gezellig'. Integendeel, Bom filmt hen als moderne reizigers en dus bondgenoten: de zoekers van het geheel verzorgde avontuur die na het neertellen van 12.000,-- gulden nippen aan een prettige Riesling op hun hotelterras; het tienermeisje met ringetjes door de neus dat haar logement ontvlucht omdat er geen warm water is; het echtpaar dat op hun laatste dag in Nepal geniet van heuse lijkverbrandingen.

Wie wij met een schok herkennen in deze recreatieve maar richtingloze dwalers door het zinloos universum, is onszelf. Sterker nog: de vakantieman, c'est nous - en dat is geen vrolijkstemmend inzicht.

Gelukkig geniet Bom zelf met volle teugen. “Het aardige van de lijkverbrandingen hier', roept hij opgetogen, “is dat je er heel dichtbij kunt komen.' Waarna hij zeven keer inzoomt op brandende voeten. Daar kan een lekkende tent in Zeeland niet aan tippen. Geen wonder dat Nepal een 9 krijgt op Boms gezelligheidsschaal.

Vakantieman op reis. RTL4, Morgen, 18.10-19.00u.