De kin is terug

Wat weet degene die dit stukje leest nog van Benito Mussolini? (Ik vraag het niet aan de gespecialiseerde historici). Dat hij Duce werd genoemd; dat hij als lijfspreuk Vivere pericolosamente - gevaarlijk leven - had; dat hij in 1945 werd gelyncht en aan een benzinepomp opgehangen; en dat hij met een grote kin door het leven ging.

Nooit zullen we weten op welke manier iemands leven beinvloed wordt door het gezicht dat hij ontwikkelt en hoe er dan een wisselwerking ontstaat. Wat was er van Mussolini geworden als hij helemaal geen kin had gehad, of zo'n klein bewijsje van een kin dat zonder overgang via zijn hals en adamsappel in zijn boord was verdwenen? Hadden de Italianen hem dan op zijn woord geloofd als hij riep dat hij gevaarlijk wilde leven?

Vergeefse speculaties. Hij had nu eenmaal die kin, op zeker ogenblik heeft hij gemerkt dat het een bepaald effect had als hij die flink vooruitstak terwijl hij krachtige taal liet horen. Hoe krachtiger zijn taal, hoe verder de kin vooruitging en zo is de kettingreactie ontstaan. Er is een filmfragment waarop de Duce te zien is, meteen nadat hij een allerkrachtigste passage van een redevoering heeft afgestoken. Hij staat met gekruiste armen, langzaam knikt hij in opperst machtsbewustzijn de juichende massa toe, en zijn hoofd is een en al kin.

In Londen is op het ogenblik een tentoonstelling, Speed - Visions of an Accelerated Age. Daar staat een kop van Mussolini. Ik citeer uit het artikel van Cornel Bierens (NRC Handelsblad van 9 oktober). `Een kunstwerk als geen ander, stil als een huis maar razendsnel. De kop van Mussolini! Renato Bertelli, die het beeld in 1933 maakte, heeft dat vast en zeker gedaan op een pottenbakkersschijf. In een kluit terracotta heeft hij, helemaal rondom, het profiel van Mussolini aangebracht. De zwart geglazuurde kop van de Duce lijkt zonder ophouden in een moordtempo om zijn as te draaien.'

Ik kan het me voorstellen. Ik heb het vermoeden dat Bertelli zich, behalve door de Duce, heeft laten inspireren door een porseleinen isolator zoals je die in minder geavanceerde landen aan de masten van de elektriciteitsvoorziening ziet.

Maar er is geen twijfel dat we hier Mussolini op zijn hoogste toerental voor ons hebben. Dat het Mussolini is, zie je aan de kin, die bij de meeste isolatoren ontbreekt. En het is geen wonder dat de kunstenaar hem deze gedaante van snelheid heeft gegeven, want snelheid was in de mode, toen misschien nog meer dan nu, en dat was de Duce ook.

Wij van 1998 weten beter, we zien hem als het hulpje van Hitler, maar toen de Duce in Italie furore maakte en zich nog niet met zijn Duitse collega had geencanailleerd, vond men in de rest van Europa, tot in de beste kringen dat `er wel wat in zat', in de man en in zijn programma. Het was het edelfascisme van de jaren twintig, dat het langer heeft uitgehouden dan we nu geneigd zijn te denken.

In ieder geval, door Mussolini is de grote, vooruitgestoken kin in de mode gekomen. Met kinnen, neuzen, haardossen, kaalkoppen oogopslagen is het als met kleren. Op zeker ogenblik raken ze in de mode en dan weer er uit. Nadat Jean-Paul Belmondo beroemd was geworden, kon je sier maken met een niet volmaakt herstelde, gebroken neus. Brigitte Bardot heeft natuurlijk voor meer dan een generatie een modetype gevestigd. John F. Kennedy is het model voor aankomende staatslieden geweest. Dames en heren, meisjes en jongens op de modefoto's hebben dreigende ogen. Misschien heeft Thorbecke in zijn tijd wel een trend gezet. En zo is het ook met Mussolini in de eerste grote jaren van zijn carriere gegaan, door zijn kin. (Die overigens op de foto's die ik er ter controle op heb nageslagen, niet buitensporig groot was maar die door hemzelf en zijn bewonderaars groot is gemaakt).

En nu maakt de kin zijn comeback. Ik heb meer artikelen over de tentoonstelling in Londen gezien.

Allemaal, zonder uitzondering, waren ze geillustreerd met het hoofd van Mussolini. Als je er op gaat letten zie je steeds meer. Let op Bill Clinton: zijn kin gaat steeds verder vooruit. En nu zag ik de affiche voor de film Little Soldiers. Het plaatje stelt voor een stuk of vier vijf soldaten aan wie te zien is dat ze in opmars zijn: helm op, zwaar gewapend, maar vooral zwaar gekind. Bij een gemiddeld mens beslaat de kin ongeveer eenvijfde van de gezichtslengte; bij deze soldaten is het de helft.

Verband met de opkomst van de kin houdt de gewoonte, de onderlip wat voor de bovenlip te dragen. Ook dat is bij de Amerikaanse president goed te zien, en in Europa vooral bij sportlieden een paar seconden nadat ze de wedstrijd hebben verloren. Voor mensen die weinig kin hebben, kan dat averechts werken, want dan verdwijnt de kin helemaal. Wie dit beseft, heb ik gemerkt, tilt dan bij vooruitgestoken onderlip het hoofd wat verder in de nek. Ook hier heeft Mussolini het voorbeeld gegeven.