Dansforum begint met moeilijke soap

Euregio Dansforum is een knap staaltje politieke en financiele krachtenbundeling. Stadsschouwburg Heerlen, Stadtheater Aachen en Opera Royal de Wallonie uit Luik wilden zich alledrie cultureel profileren. Waarom niet samen?

Grote ambities kosten immers veel geld. En waarom niet met dans? Deze kunstvorm kan in de regio Maas-Rijn best een impuls gebruiken. En waarom niet met Jochen Ulrich (1944) als artistiek leider? Die was toch zoekende met zijn Tanz-Forum, noodlijdend sinds Keulen de subsidiekraan had dichtgedraaid. Bovendien had Heerlen de lang begeerde Itzik Galili naar Groningen zien vertrekken. Dankzij een startsubsidie van de regionele overheden en van Brussel is Euregio Dansforum, dat de Limburgse partner als `bewoningstheater' heeft, sinds woensdag een feit.

Ook Serge Diaghilev was een gewiekst zakenman. Maar hij had tevens een neus voor talent en experiment. Voor zijn fameuze, vroeg twintigste-eeuwse gezelschap Les Ballets Russes in Parijs, wist hij op het juiste moment de juiste choreografen, componisten en beeldend kunstenaars bijeen te brengen, vergaand samen te laten werken en vervolgens ook weer te dumpen. Diaghilev - de Uitverkorenen gaat over deze inspirator en manipulator en drie van zijn dansende en choreograferende `favorieten': de jong gek geworden ster Vaslav Nijinsky (die een amoureuze verhouding had met zijn baas, maar zijn hart verloor aan Romola), Mikhail Fokine en Leonide Massine.

Het stuk is opgezet als een verhalend, modern ballet. Daarbij heeft Ulrich de artistieke betekenis van en mysterieuze sfeer rond Les Ballets Russes volledig genegeerd. Ondubbelzinnig als in een soap zien we verschillende relaties ontluiken, bloeien (inclusief genant-plastische vrijpartijen) en stuklopen, met een Nijinsky die steeds meer tics vertoont als leidmotif. Bovendien maken de aanwezigheid van talloze nevenfiguren en de verdeling van Diaghilev en Nijinski over meerdere dansers, wat gecompliceerdere choreografische patronen mogelijk maakt, het niet eenvoudig de tien mannen en zeven vrouwen zonder voorkennis precies te duiden.

De kleurige belichting van het kale toneel, met achteraan een balletbarre, is van een kitscherige theatraliteit. De roodglanzende rokken die de mannen graag dragen (een naapen van een oude vondst van Hans van Manen) zijn allesbehalve chic.

De dans zelf zou veel goed kunnen maken. Maar de constante sprongen en telkens zijwaarts opgeheven benen met geflexte (blote) voet, smoren elke afwisseling in dynamiek. Bovendien zijn de dansers, bijna allemaal afkomstig van Tanz-Forum, niet sterk genoeg om mij te laten geloven in hun pogingen van de aarde en zichzelf los te komen. Ulrich, die meer dan zestig (opera)balletten heeft gemaakt, wil ook werk van andere choreografen brengen. Het zal mij benieuwen.