`Slijmenergie is wat zwak'; ALTERNATIEVE GENEZERS

Alternatieve geneeswijzen als de macrobiotiek zijn omstreden. Maar patienten en ook steeds meer verzekeraars wachten niet op wetenschappelijk bewijs. Binnenkort gaat in Nederland de tweede Tibetaanse praktijk open.

De Tibetaanse arts, gekleed in pak met stropdas, schudt het flesje urine heen en weer. Hij houdt het tegen het licht en tuurt erin. Dit herhaalt hij enige malen. Dan legt hij drie vingers op de linkerpols van de patient. Hij luistert. De rechterarm volgt, dan beide armen tegelijk en ten slotte bekijkt hij tong en ogen. Na enkele vragen (`Ooit hoofdpijn? Slaapt u goed? Heeft u pijn in de rug?') komt hij tot een diagnose: “Slijmenergie en windenergie zijn wat zwak.' Dat betreft respectievelijk `gedachten en beweging', en `vocht en hormonen', legt de tolk uit. De patient knikt. “Ik dacht al dat het iets met hormonen te maken had.'

Na afloop is de vrouw, een 36-jarige verpleegkundige, tevreden. Al sinds maart had ze een afspraak proberen te maken voor haar rug- en slaapklachten, maar het zat steeds vol. Ze vindt het goed dat hij haar `energie' bekijkt. “In de reguliere geneeskunde is daar geen ruimte voor. Daar kun je alleen al het woord energie beter niet noemen.' Vier pakjes `Agar 15'-pillen krijgt ze mee, 17 gulden per pakje. Over vier maanden moet ze terugkomen.

T.D. Kartsang, gevlucht uit het door China bezette Tibet, is de enige die in Nederland de traditionele Tibetaanse geneeskunde praktizeert. In het Amsterdamse pand van de Nederlandse Stichting ter bevordering van de Tibetaanse Geneeskunde (NSTG) geeft hij per dag zestien consulten van een half uur, a 75 gulden. Officieel heet hij geen arts maar `natuurgeneeskundige', zoals de medicamenten ook geen `medicijnen' mogen heten en worden aangeduid als `kruidenpillen'. Anders ontstaan er problemen met de Inspectie. “Voor medicijnen moet je een registratie hebben', zegt bestuurslid A. Korevaar van de NSTG. “Dat kost een miljoen gulden per pil.' Bovendien: “Wij kunnen niet van elk bestanddeeltje zeggen wat het precies doet, en wat er zou gebeuren als je het eruit zou halen.'

Het innemen van kruidenpillen, samengesteld uit kruiden, mineralen en plantendelen uit de Himalaya en tijdens de productie `gezegend' met mantra's en gebeden, vormt de helft van de Tibetaanse behandeling.

Daarnaast geeft de arts eet- en gedragsadviezen. Zo heeft hij de verpleegkundige aangeraden varkensvlees en rauwe paprika te mijden. Vis wordt aanbevolen, vooral `lentevis'. En ze moet aandacht besteden aan ontspanning. `Bloemen dieren, sport, boek heel belangrijk', zegt Kartsang.

De aanwezigheid van de traditionele Tibetaanse geneeskunde in Nederland is te danken aan J.P. Kool, grondlegger en directeur van de NSTG. Tijdens zijn huwelijksreis in 1978 in India raakte hij ervan onder de indruk en enkele jaren later genas hij ermee van reumatische artritis, zo stelt hij. Vanaf 1983 haalde hij voor korte periodes Tibetaanse artsen naar Nederland, en in 1996 kwam Kartsang op een contract van twee jaar. De belangstelling werd zo groot dat er binnenkort een tweede Tibetaanse kliniek opent in Emst. Ondanks het succes maakt de NSTG volgens Kool geen winst. “We draaien net quitte.'

Wel is de NSTG aangesloten bij de Vereniging van Natuurgeneeskundig Therapeuten (VNT), een verzameling alternatieve behandelaars met eigen kwaliteitseisen. Dankzij dit lidmaatschap vergoedt een aantal verzekeraars het consult en soms ook de kruidenpillen. De Tibetaanse geneeskunde hecht aan westerse erkenning, maar die blijft nog uit. Wel is het middel Padma 28, tegen onder meer arteriosclerose in Zwitserland wetenschappelijk onderzocht en als officieel medicijn geregistreerd.

Volgens Korevaar kan de Tibetaanse geneeskunde kwalen als hepatitis, reuma, bloedcirculatieproblemen, cara, allergieen en chronische vermoeidheid beter behandelen dan reguliere artsen. Kartsang die volgens Korevaar in Noord-India een artsenopleiding van acht jaar heeft gevolgd, stelt dat de westerse geneeskunde beter is dan de oosterse bij ongevallen, operaties en andere acute problemen.

“Je neemt een pijnstiller en de pijn is weg. De Tibetaanse geneeskunde is beter bij chronische ziekten, oude ziekten. Wij nemen de wortel uit de ziekte.' Dat duurt veel langer, benadrukt hij. “Iemand met reuma moet zeker twee jaar pillen slikken voor hij er iets van merkt.' Sommige patienten knappen daarop af, zegt Korevaar. Het duurt ze te lang.

Pieter Jan Dirven (42) zag in 1996 een bordje `reumapatienten gezocht voor wetenschappelijk onderzoek' bij de Tibetaanse stand op een markt voor alternatieve geneeswijzen. Hij ging naar Kartsang. In het begin gebeurde er niets, zegt Dirven, maar uiteindelijk ging hij zich beter voelen. “Ik ben nu weer vrijwel gezond, fantastisch.' Hij schrijft dit vooral toe aan de kruidenpillen, al sluit hij niet uit dat ook de andere behandelingen hebben geholpen. Bij reguliere artsen krijgt hij geen gehoor voor zijn verhaal. “Ze vinden het te vaag. Maar daar zit natuurlijk een hele farmaceutische industrie achter.' Omgekeerd trof hij bij de Tibetaanse arts geen aversie tegen westerse geneeskunde aan. “Die denkt niet in termen van tegenstelling en concurrentie. Hij ziet alleen de synergie.'