Makkelijke uittreksels

`Denda Multimedia neemt laatste stukje initiatief van de leerlingen weg.' Onder dit motto presenteerde de uitgever onlangs een cd-rom met samenvattingen van de honderd meest voor het eindexamen gelezen boeken plus nog eens veertien titels die volgens Denda ook populair zijn op scholen.

Het gaat dus over de bekende dunne boekjes als `Het gouden ei' van Tim Krabbe en `De val' van Marga Mico en `literatuur' van schrijvers als Kees van Kooten en Yvonne Keuls. Ook klassiekers als Sara Burgerhart worden besproken.

Naast samenvattingen geeft de cd-rom informatie over hoe je een uittreksel moet maken en een paar pagina's met de Nederlandse literatuurgeschiedenis van de laatste eeuwen. Verder is er informatie over de 57 auteurs die de 100 meest gelezen werken op hun naam hebben staan.

De boekbesprekingen zien er keurig uit: verplichte onderdelen als het genre, de verhaallijn en de betekenis van de titel komen aan bod. Maar de meeste schrijvers, onder wie Vestdijk, worden in een alinea besproken en complete biografieen ontbreken. Slechts een enkeling krijgt twee (Reve) of meer alinea's toebedeeld (Mulisch).

Denda probeert het eindexamenleerlingen makkelijk te maken. Ze moeten immers “wel 25 tot 30 uittreksels schrijven'. En dan is het handig als je de teksten kan oproepen in een tekstverwerker, ze eventueel nog wat bewerken om ze vervolgens uit te printen voor de leraar. Het is vreemd dat de uitgever denkt dat leerlingen meer dan 25 uittreksels maken. Nog altijd gaat het om het lezen van de boeken en de lijst wordt meestal mondeling besproken.

Bovendien lijkt Denda te vergeten dat er Internetsites zijn waar veel meer dan 114 samenvattingen circuleren. Die sites zijn gratis en de uittreksels kunnen even makkelijk in een eigen werkstuk worden opgenomen (er wordt zelfs gewaarschuwd dat leraren de meeste al kennen). Het Internetcollege bijvoorbeeld (www.internetcollege.nl) bevat meer dan 1600 samenvattingen van Nederlandse en anderstalige boeken die grotendeels door leerlingen per e-mail zijn toegestuurd.

Scholieren.com (www.scholieren.com), een site die nog niet zo lang bestaat, biedt een kleine 500 uittreksels en het Nationaal Onderwijsplein (www.smc.nl/uittreksel) meer dan duizend.

Denda Multimedia wist van de Internetsites. Maar, aldus directeur Niels Menko, “het meeste daar is van slechte kwaliteit'. Kwaliteit is volgens hem ook een reden dat er niet meer uittreksels op de cd-rom staan want bij een groter aantal is die niet te waarborgen. In het tv-programma 5 in het land (RTL5), dat een item wijdde aan de cd-rom, is volgens Menko overigens door leerkrachten positief gereageerd. “Ze vonden het een aanwinst.' Een medewerker van de uitgeverij vindt dat zelf ook. “De cd-rom zet aan tot lezen. Leerlingen worden er nieuwsgierig door.'

Van Walraven, directeur van Walvaboek en uitgever van Literama en andere uittrekselverzamelingen, heeft zijn bedenkingen. Er waren wel plannen voor een soortgelijke cd-rom, maar tot nu toe kwam daar niet van wegens auteursrechtelijke kwesties en de vele Internetsites. “Het is niet zo'n aantrekkelijke markt meer.' Hij is het niet met zijn concurrent eens dat de uittreksels op Internet per definitie van slechte kwaliteit zijn. Er circuleren bijvoorbeeld heel wat uit zijn eigen fonds die ongevraagd overgetypt of gescand zijn. Inmiddels worden daar stappen tegen ondernomen.

Ook Denda Multimedia zal zeker in actie komen als ze hun samenvattingen op het web ontdekken. Maar erg streng zijn ze niet: want volgens directeur Menko worden immers ook cd's van de Spice Girls vaak gekopieerd.