Mahathir gaat gewoon naar Japan

Maleisie zit de komende vijf dagen zonder premier. De veelgeplaagde Mahathir Mohamad, die al 17 jaar de politieke macht in handen heeft vertrok gisteravond voor een vijfdaags bezoek aan Japan. Bij ontstentenis van een vice-premier, sinds het ontslag van Mahathirs gedoodverfde opvolger Anwar Ibrahim, vorige maand, heeft de premier de macht tijdelijk overgedragen aan een aantal ministers.

Mahathirs reis roept herinneringen op aan de trip die de toenmalige Indonesische president Soeharto dit voorjaar maakte naar Egypte. Terwijl hij weg was, namen protesterende studenten bezit van het parlement en braken overal in het land rellen en plunderingen uit. Soeharto keerde eerder terug, maar kon de groeiende protesten tegen zijn bewind niet meer tegenhouden. Op 21 mei trad hij af.

Anwar Ibrahim beweerde na zijn ontslag op 2 september dat Mahathir “paranoia' is geworden sinds de val van Soeharto. Anwar voedde het wantrouwen van zijn vroegere mentor door na zijn ontslag naar Indonesisch voorbeeld een `Reformasi'-beweging op te zetten, die tienduizenden volgelingen trok. Toen eind september bekend werd dat Anwar tijdens zijn gevangenschap ernstig mishandeld is, nam de kritiek toe en kwam de premier ook internationaal onder druk te staan. De Filippijnse president Joseph Estrada sprak openlijk steun uit voor zijn vriend Anwar, de Indonesische president Habibie zegde een reis naar Maleisie af en ook vanuit de VS kwam forse kritiek.

Mahathir lijkt zich wel iets aan te trekken van alle commentaar op de behandeling van Anwar. Deze week werd de gewezen vice-premier na twee weken eenzame opsluiting overgebracht naar een moderne gevangenis. Anwar wordt nu niet langer vastgehouden onder de draconische binnenlandse veiligheidswet, die het mogelijk maakt iemand zonder vorm van proces gevangen te zetten.

Op 2 november begint de rechtszaak tegen Anwar, die verdacht wordt van corruptie en sodomie. “Ik hoop dat men ons de kans geeft om de rechtbank te laten beslissen over Anwars schuld', zei Mahathir gisteren kort voor vertrek. Als die rechtbank Anwar schuldig verklaart, kan Mahathir zich voorbereiden op een zeer onrustige maand november als hij gastheer is voor de jaarvergadering van Asia Pacific Economic Cooperation (APEC).

Daarvoor komen onder anderen Estrada, Habibie en de Amerikaanse president Clinton naar Kuala Lumpur.

Aanhangers van Anwar zullen die bijeenkomst ongetwijfeld aangrijpen om hun stem te laten horen. De komende dagen, met Mahathir in Japan, kunnen ze vast oefenen. Althans, die verwachting leeft bij de oproerpolitie die sinds gisteren massaal bezit heeft genomen van het centrum van Kuala Lumpur.