Elfriede Jelinek

Als men beweringen van schrijvers over de ons omringende werkelijkheid mocht beschouwen als aan gewone rationele kritiek ontheven literatuur dan kan men het `Gesprek met Elfriede Jelinek' (CS, 25-9) laten voor wat het is en zich hooguit voornemen zulke artikelen niet meer te lezen.

Indien echter de uitlatingen van de schrijfster bedoeld zijn met die werkelijkheid rechtstreeks te maken te hebben - ze wil immers `eingreifen' - dan valt het volgende op te merken.

1. Niet alleen het door haar aangevallen `systeem', maar kennelijk meer nog haar eigen werk `draait op haat en intolerantie'. .TEDe roman `Die Klavierspielerin' is niet geschikt ter staving van de stelling `dat het sociale verkeer waar ook ter wereld gebaseerd is op afhankelijkheidsrelaties'. Er is niets op tegen dat de schrijfster de `treurige geschiedenis' van haar jeugd `tracht om te zetten in messcherp soms satirisch proza', maar daarmee is tevens al de grens voor generaliserende gevolgtrekkingen aangegeven.

3. Clara Schumann was niet alleen een beroemde uitvoerende kunstenares, maar heeft ook zelf gecomponeerd, niet alleen `kleine vormen zoals liederen', maar ook een pianoconcert; de gang naar een goede platenzaak is voldoende om zich hiervan te vergewissen. E.J. had Alma Mahler kunnen noemen, bij wie haar echtgenoot Gustav er inderdaad met klem op aangedrongen schijnt te hebben het componeren na te laten.

4. De Joegoslavische burgeroorlog is niet met een voetbalwedstrijd begonnen, maar met de ontneming van de constitutionele rechten aan Kosovo door de Serven.