Wrevel om `slanke' hoogbouw aan kust Almere

Almere bouwt appartementen met fraai uitzicht over het water op Muiderberg. In Muiderberg ergeren bewoners zich aan de aantasting van de grote open ruimte.

Gepensioneerd longarts P. Braat vouwt de grote folder open. “Kijk eens wat een prachtige panoramafoto van de kust van Muiderberg', zegt hij met een glimlach. Maar dan verandert hij van toon. “Dat is toch van de gekke', roept hij, “dat ze pronken met `Hollandse vergezichten', terwijl ze zelf enorme flats neerzetten.'

De gemeente Almere heeft vergevorderde plannen om op het Muiderzand, tegenover het Noord-Hollandse Muiderberg, drie hoge appartementencomplexen neer te zetten. De flats komen buitendijks, de bewoners krijgen een prive-strand. Het gaat om 78 appartementen van tussen de acht ton en 1,2 miljoen gulden. Met “prachtig zicht op Muiderberg'. De hoogste van de drie wordt 33 meter hoog, 36 meter boven het waterpeil.

De bewoners die bijna twee kilometer verder aan de overkant wonen, zijn verbolgen. “Wij zijn geen rijkelui wie het alleen maar om hun mooie uitzicht gaat. Het open IJmeer gaat er aan op ondemocratische wijze', zegt R. Konigel. Samen met Braat zit hij in het Comite Zicht op Muiderzand dat de bouw probeert te verhinderen.

Almere is een groeikern en rukt op in de richting van het IJmeer. De stad heeft 130.000 inwoners en moet groeien naar 180.000 in 2005. Een van de locaties waar de komende jaren volop gebouwd zal worden, is Almere Poort, achter de dijk bij Muiderzand. Maar hierop vooruitlopend heeft de exploitant van de jachthaven, Zeddam BV, naast de haven een extra stuk grond gekocht waar hij nu de drie flats wil bouwen.

De gemeente Almere is enthousiast. “We willen gevarieerde woningbouw. Hoogbouw aan de kust hoort daarbij', zegt wethouder H. Smeeman (stadsontwikkeling). Het plan maakt deel uit van de nieuwe `stadscorridor' van Almere, zoals dat in het stedebouwkundig jargon heet.

De bewoners van Muiderberg strijden nu een jaar tegen de bouw van de flats. Almere toont “pedanterie', zegt Konigel. “Wij hebben dit allemaal wel onder controle, zeggen ze. Maar van een evenwichtige belangenafweging is geen sprake geweest.' Een open gebied tussen Groot Amsterdam en Almere wordt volgens hem verkwanseld. Eerst kwam de nieuwe woonwijk IJburg in het IJmeer, nu dan de torenhoge flats, verzucht Braat. “Bij IJburg ging het met het referendum tenminste nog op democratische wijze.'

De strijd tussen de bewoners van Muiderberg en Almere begint inmiddels hilarische vormen aan te nemen. Beide partijen hebben montagefoto's in omloop gebracht waarvan de juistheid fel wordt betwist. “Die van hun is met een telelens genomen en de gebouwen zijn veel te hoog ingetekend', zegt wethouder Smeeman over de foto van de Muiderbergers. De foto van Almere is van “veel te ver weg gemaakt', zegt Braat. “En de hoogste flat van 33 meter is lager ingetekend dan de 24 meter hoge masten van zeilboten.'

De besluitvorming heeft veel te wensen overgelaten, vinden Braat en Konigel. In 1995 nam Almere het besluit om het `postzegelbestemmingsplan' voor het buitendijkse gebiedje te veranderen. Vervolgens werden de besluiten volgens de bewoners van Muiderberg geruisloos genomen. Niemand buiten Almere wist ervan. “Ze hebben wel een hele magere invulling aan de wet gegeven door hun voornemens alleen te publiceren in de Staatscourant en 't Groene Weekblad, een advertentiekrantje dat wij niet eens kunnen krijgen.'

In het ROM-IJmeer-overleg, waarin de provincie Noord-Holland en Flevoland, de gemeenten Almere, Muiden, Amsterdam en het ministerie van VROM zijn vertegenwoordigd, werden de plannen niet gemeld.

“Wij hebben ons netjes aan de wet gehouden', zegt wethouder Smeeman. Wel erkent hij dat het netjes was geweest als de plannen waren gemeld, want de provincie Noord-Holland en de gemeente Muiden zijn ook niet gecharmeerd van de plannen.

Het was een van de bewoners van Muiderberg die een jaar geleden een advertentie zag met een aanbieding van de dure appartementen. Het bestemmingsplan was al gewijzigd, alleen een bezwaar tegen de bouwvergunning restte nog. En in een civiele procedure onderschreef de rechter in Zwolle in juli van dit jaar voor een belangrijk deel de mening het comite: de gemeenteraad van Almere had zich niet voldoende gerealiseerd wat er precies buitendijks gebouwd zou worden. De rechter veroordeelde Almere er toe dat in de volgende raadsvergadering een nieuwe, beter onderbouwde beslissing te nemen. En dat gebeurde. Almere besloot vorige maand opnieuw tot de bouw. “Een keer winnen bij de rechter zegt dus niets. Volgens mij moeten we wel vier keer winnen', zegt bewoner Braat.

Met dit soort besluiten voor `postzegelbestemmingsplannen' wordt Nederland langzaam maar zeker volgebouwd, vinden Braat en Konigel zonder dat van een landelijke visie sprake is. Want in het plan van aanpak van het ROM-IJmeer-overleg en het streekplan was eigenlijk geen ruimte voor dergelijke bouw, maar Almere lapt deze `beleidskaders' aan zijn laars. Ook de Noord-Hollandse gedeputeerde F. Tielrooij (VVD) vindt dat Almere ingaat tegen het Plan van Aanpak ROM-IJmeer. Volgens Tielrooij tevens voorzitter van het ROM-IJmeer-overleg, is daarin afgesproken dat het kustlandschap niet verder aangetast zou worden. Tielrooij vindt dat de gemeenteraad van Almere te veel naar het eigen belang heeft gekeken.

“Het verkoopargument is het uitzicht over het oude land.

Met dank aan Noord-Holland dat de eigen kust heeft gevrijwaard van hoogbouw.' De gedeputeerde zegt niets meer tegen het bouwplan te kunnen doen. Hij heeft Almere wel gevraagd de andere partijen voortaan beter in te lichten.

De bewoners zijn teleurgesteld over het gebrek aan steun van Noord-Holland en Muiden. Konigel: “Zij zijn ook tegen, maar er is sprake van bestuurlijke collegialiteit. Als het besluit eenmaal is genomen, sluiten de rijen zich.'

Wethouder Smeeman van Almere maakt zich niet druk meer. “Deze slanke, fraaie gebouwen passen prima langs de kust.' Buitendijks, richting de Hollandse Brug, zullen nog meer van dergelijke flatgebouwen verrijzen, voorspelt hij. Het comite Zicht op Muiderzand stapt binnenkort opnieuw naar de rechter.