Werktekeningen Goudse glasramen in het Prado

Het Madrileense Prado Museum kent sinds gisteren de wereldprimeur van een Nederlands meesterwerk dat vier eeuwen in de archieven opgeborgen lag. Een deel van de originele werktekeningen, de Cartons, die de Goudse kunstenaar Dirck Crabeth vervaardigde voor de het twintig meter hoge gebrandschilderde `Koningsglas' van de Sint Janskerk in Gouda zijn in hun volle lengte te zien op de tentoonstelling `Filips de Tweede, een Prins van de Renaissance', die in het kader van de vierhonderdste sterfdag van Filips wordt georganiseerd.

Het betreft daarbij de vier belangrijkste stroken waarop ondermeer de monumentale portretten van Filips de Tweede en zijn tweede gemalin Mary Tudor, koningin van Engeland, zijn afgebeeld, terwijl zij deelnemen aan het Laatste Avondmaal. De werktekeningen, die een wandoppervlak van tien meter hoog en anderhalve meter breed beslaan zijn te bewonderen in een trappenhuis van het Prado.

Restaurateur Wim de Groot kan zijn geluk niet op. Het portret van Filips dat Crabeth vervaardigde wappert fier op meterslange banieren aan de hoofdingang van het Prado en is uitgebreid afgebeeld in de catalogus.

“Het is een wonder', aldus de restaurateur gisteren bij de opening. Al sinds 1984 werkt hij aan de restauratie van de Goudse Cartons.

De zogenaamde Koningsglazen werden door de jonge Filips cadeau gedaan aan de toen nog roomse Sint-Jans Kerk in Gouda op zijn rondreis langs de noordelijke gewesten van het Habsburgse Rijk. Het monumentale glas-in-lood werk, waarop Filips als volksvijand nummer een breeduit stond afgebeeld, overleefde opmerkelijk genoeg de beeldenstorm.

“Waarschijnlijk omdat Dirck Crabeth en zijn broer Wouter persoonlijk aan de poort stonden om de meute tegen te houden', vermoedt restaurateur De Groot. De protestantse kerkvoogdij bleek vervolgens zorgvuldig de originele werktekeningen in de archieven te bewaren, zodat de glazen door de eeuwen heen goed gerestaureerd bleven.

De Cartons van Filips en Mary Tudor behoorden tot de werktekeningen die in de slechtste staat verkeerden en waarvan de conservatie enkele jaren geleden werd afgerond. Min of meer bij toeval kwam De Groot vorig jaar in contact met directeur Fernando Checa van het Prado Museum. Fernando Checa is een specialist op het gebied van Filips de Tweede als kunstverzamelaar.

Checa, die de Cartons niet kende heeft vervolgens speciale toestemmming gevraagd voor de uitleen van de werken.

Dat de Cartons nu worden gebruikt in een tentoonstelling die Filips min of meer afschildert als een verlicht vorst is volgens Hennie van Dolder-de Wit, archivares van de Nederlands Hervormde Gemeente in Gouda, geen groot bezwaar. “Ach, de tijd heelt alle wonden', aldus Van Dolder, “Filips is nu toch meer een historische figuur geworden.'

De tentoonstelling `Felipe II, Un principe del Renacimiento' is tot 10 januari te bezichtigen in het Prado Museum in Madrid.