Tale of Two Cities

AMSTERDAM IS BEHALVE een lastige ook een slordige stad. Rommel op straat, graffiti op deuren en muren, verkeersgedrag met een junglesmaakje. Niet langer, als het aan de nieuwe hoofdcommissaris Jelle Kuiper ligt. Hij heeft het Amsterdamse politiekorps instructies gegeven om systematisch op te treden tegen de alledaagse verloedering. Zonder pardon een bon volgens een speciaal ontworpen campagnegidsje.

In New York werkt het, zo geven zelfs sceptische liberalen toe: zero tolerance, het beleid van geen geduld met de alledaagse verloederingen van de grote stad. Na jaren van onveiligheid en dreiging doet de metropool volgens sommige waarnemers aan als een oase. Zelfs in de topless bars draagt men nu een bikini. De harde opvattingen van burgemeester Giuliani zijn niet altijd even sympathiek, maar resultaat valt hem niet te ontzeggen.

Er is echter een complicatie. In zijn nieuwjaarsrede wees Kuiper dit jaar een op Amerikaanse leest geschoeid zero-tolerancebeleid nog categorisch af. “On-Nederlands', noemde hij dit. De vraag is waarom wat nog geen jaar geleden ongewenst was, nu opeens voorrang moet krijgen. De nieuwe korpschef zwalkt wel meer, bijvoorbeeld als het om de benodigde politiesterkte gaat. De vragen over zijn aanpak worden onderstreept door ouderwetse bonje in de hoofdstedelijke beleidstop, de zogeheten driehoek van openbaar ministerie, burgemeester en politiechef.

HOOFDOFFICIER VAN justitie Vrakking stelt het niet op prijs dat hij het offensief van Kuiper uit de krant heeft moeten vernemen. Burgemeester Patijn toonde zich eerder niet verrukt van de wens van zijn hoofdcommissaris om de omstreden jeugdkampementen opnieuw in te richten. Burgemeester en hoofdofficier kwamen eerder zelf trouwens in aanvaring over het optreden tegen drugsprostituees. Nee, dan Giuliani. Die werkte zijn eerste hoofdcommissaris weg omdat hij te veel met de eer ging strijken.Zo eenvoudig gaat dat in Nederland niet, zoals de recente crises in Rotterdam en Groningen illustreren. Overigens is ook Patijn van mening dat de publieke ruimte moet worden terugveroverd, getuige zijn eigen offensief tegen het straatplassen.

Het initiatief van Kuiper verdient het dan ook niet te worden weggehoond. Maar er is ook geen reden de ogen te sluiten voor de risico's, die Kuiper in januari nog zelf zo duidelijk onderkende.

Het werkt averechts wanneer de burger wordt lastiggevallen omdat hij z'n hondje in strijd met de politieverordening uitlaat (een historisch voorbeeld) terwijl er in zijn buurt lustig wordt gedeald, vernield en gevochten. De theorie is dat deze delicten juist afnemen wanneer het kleine wangedrag niet wordt getolereerd. Maar dit verband is niet een automatisme. Waar het om gaat is dat de gewone burger de politie als een steun ervaart om ook zelf wat meer stelling te nemen tegen de verloedering en zich niet gekoeioneerd voelt. Zero tolerance is geen doel in zichzelf.