Musea Rembrandt Een van de weinige anekdotes die ...

Musea Rembrandt Een van de weinige anekdotes die over Rembrandt bestaan, verhaalt van zijn verblijf op het landgoed van zijn vriend en beschermheer Jan Six. Hij wedt dat hij er sneller een ets maakt dan een bediende naar de stad kan rennen om mosterd te halen voor de maaltijd.

Het verhaal is verbonden met Rembrandts ets die bekend staat als Het bruggetje van Six. Of dit verhaal nu waar is of niet, het suggereert dat Rembrandt bekend stond als een snel en trefzeker werker, die onderweg zijn teken- en etsmateriaal meenam. Over de tekeningen die hij daar maakte is een wonderschone tentoonstelling te zien in het Amsterdamse Gemeentearchief. In het Rembrandthuis is een expositie gewijd aan het verschijnsel tekenen in de open lucht. Aan de hand van tekeningen van Rembrandt en tijdgenoten wordt aandacht besteed aan hun uitstapjes en hun werkwijze. Rembrandt aan de Amstel, wandelingen in en om Amsterdam tot 29 nov in het Gemeentearchief, Amsteldijk 67, Amsterdam. Ma-zo 11-17u. (vanaf dec te zien in het Institut Neerlandais te Parijs). Buiten tekenen in Rembrandts tijd tot 29 nov in het Rembrandthuis, Jodenbreestraat 4 Amsterdam. Ma-za 10-17, zo 13-17u.

Castoglione

Hij geldt al een halve eeuw als een van de belangrijkste smaakmakers van het Italiaanse design. Zijn ontwerpen staan in de belangrijkste musea ter wereld. Ter ere van de tachtigste verjaardag van de Milanese ontwerper Achille Castiglioni is in Breda een grote overzichtstentoonstelling ingericht die eerder in New York en Tokio te zien was. Castiglioni heeft uiteenlopende zaken als stoelen, kasten, lampen, telefoons, autostoelen en camera's ontworpen en zijn collectie omvat een tijdspanne van meer dan een halve eeuw. Meer dan eens heeft Castiglioni zijn principe ontvouwd: `Het uitgangspunt bij het ontwerpen is altijd de functionaliteit van een object.' Een fraaie vorm is aardig, maar de functionaliteit moet prevaleren boven de vorm. Veel van zijn oudere ontwerpen voor onder andere Driade, Danese en Flos passen moeiteloos in het interieur van nu en veel van zijn meubels zijn dan ook tot op heden in productie.

Ontwerp: Achille Castiglioni' t/m 22 nov in De Beyerd, Boschstraat 22, Breda. Di t/m vr 10-17u, za, zo 13-17u.

Penningen

Zo'n zeshonderd jaar geleden werd het onder Italiaanse hoogwaardigheidsbekleders mode om hun eigen kop op een bronzen penning te laten afbeelden. Als aandenken of ter herinnering aan een bijzondere gebeurtenis. Op de keerzijde stond een wapenspreuk of symbolische voorstelling, die vaak rebus-achtig ingewikkeld in elkaar zat. De beste kunstenaars werden ingeschakeld om deze duurzame en handzame portretten te vervaardigen; beeldhouwers, die de beperkte ruimte en de ronde vorm van een penning ten volle wisten te benutten. Ze zijn nu te zien op de tentoonstelling van portretpenningen uit de Renaissance in het Koninklijk Penningkabinet in Leiden. Een nadeel moet de bezoeker van de fraaie expositie voor lief nemen: hij mag de penningen niet aanraken. Ben ik in beeld? Portretpenningen uit de Italiaanse Renaissance. Koninklijk Penningkabinet, Rapenburg 28 Leiden. T/m 23 mei 1999. Di t/m vr 10-17u, za/zo 12-17u.

Design

Kachels, koelkasten en stofzuigers werden aanvankelijk ontworpen door ingenieurs en technici die slechts een opdracht hadden: een apparaat maken dat goed functioneerde. Zo was de allereerste stofzuiger nog een eenvoudige rechthoekig apparaat, maar vanaf de jaren dertig bepaalden steeds vaker ontwerpers, met een artistieke opleiding, hoe een apparaat er uitzag. In de Kunsthal in Rotterdam is nu een expositie van elektrische huishoudelijke apparaten `Het elektrische huis'. Een deel van de voorwerpen dat daar te bezichtigen zal zijn, lag kortgeleden nog op de rommelmarkt, want dat is vaak de enige plek waar oude apparaten te vinden zijn.

Het elektrische huis (design) t/m 6 dec in de Kunsthal, Westzeedijk 341, Rotterdam. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u.

Alphons Freijmuth

Onderwerpen om te schilderen waren er altijd in overvloed, vertelt het overzicht van Alphons Freijmuth in het Amstelveense Cobramuseum. Een bosje fresia's, het fallische hoofd van Peggy Lee, een Popeye-scene, fotorealistisch afval en een Saroma-roze `naakt naar Bonnard'. Ook heeft Freijmuth zich laten inspireren door beelden, maskers en schilden uit Afrika, Australie, Oceanie en de decoratieve patronen die op de schilden van de Asmat uit Irian Jaya prijken. Honderdtwintig van zijn werken, vanaf 1965 tot nu: schilderijen houten en bronzen en keramische beelden en ook nog een beknopt overzicht van zijn etsen zijn nu te zien. Alphons Freijmuth overzichtstentoonstelling 1965 tot heden t/m 1 nov in het Cobra Museum voor Moderne Kunst, Sandbergplein 1-3, Amstelveen. Di t/m zo 11-17u.

Boekillustraties

Hoe Rome eruit zag voordat de onromantische oudheidkundigen het voor het zeggen kregen, is te zien op de tentoonstelling De oudheid verbeeld - Archeologische boekillustraties 1500-1900 in de Koninklijke Bibliotheek. Meer dan eens laten de oude gravures gebouwen en kunstwerken zien die in de loop der eeuwen verloren zijn gegaan: door mensenhand (de pausen en Mussolini in Rome), door natuurgeweld (aardbevingen in Griekenland en Zuid-Italie), door oorlog en plundering (Fransen, Engelsen, Turken, christenen, muzelmannen). De oudheid verbeeld - Archeologische boekillustraties 1500-1900 t/m 30 nov in de Koninklijke Bibliotheek, Prins Willem-Alexanderhof 5. Den Haag.

Doodsportretten

Eeuwenlang hebben doodsportretten in de huiskamer gehangen; de vroege doodsportretten waren schilderijen van bescheiden omvang, kennelijk bedoeld voor huiselijk gebruik.

Pas toen de dood in de achttiende eeuw steeds vaker aan menselijk falen werd geweten, verdwenen ze naar zolders, of werden weggegooid. Teylers Museum heeft een tentoonstelling met doodsportretten ingericht: Naar het lijk t/m 29 nov in Teylers Museum, Spaarne 16, Haarlem. Di t/m za 10-17u, zo 12-17u.

En verder

Vierentwintig bekende internationale kunstenaars, onder wie Anselm Kiefer, Richard Long, Cy Twombly, Brice Marden, Panamarenko en Giuseppe Penone exposeren in Slot Loevestein en het Gorcums Museum samen met de Nederlanders deelnemers Jan Dibbets, Ger van Elk, Daan van Golden en Carel Visser. Wat van waarde is... tot 16 nov in Slot Loevestein en het Gorcums Museum. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u; Van beeld tot beeld t/m 28 okt in het Stedelijk Museum De Lakenhal, Oude Singel 28-32, Leiden. Di t/m vr 10-17u, za en zo 12-17u; Jacques Bellange eigenzinnig etser t/m 18 okt in het Prentenkabinet Rijksmuseum, Amsterdam. Dag 10-17u; Steun! Stem! Staak! politieke aanplakbiljetten tot 1 maart in het Vakbondsmuseum, Henri Polaklaan 9, Amsterdam. Di t/m vr 11-17u zo 13-17u; Schetsboekjes, figuurstudies, pentekeningen en portretten in waterverf van Paul Tetar van Elven t/m 25 okt in Museum Paul Tetar van Elven, Koornmarkt 67, Delft. Di t/m zo 13-17u; Indie omlijst. Vier eeuwen schilderkunst in Nederlands-Indie t/m 31 jan in het Koninklijk Instituut voor de Tropen, Mauritskade, Amsterdam. Dag 10-17u. Za/zo en feestdagen 12-17u; De stad door de jaren, de geschiedenis van Amsterdam 1880-1998 t/m 1 nov en Beroep Huisvrouw. 1898-1998: 100 jaar huisvrouwenleven in de grote stad verlengd t/m 18 okt in het Amsterdams Historisch Museum Kalverstraat 92 vr 10-17u, za/zo 11-17u;