De Jong vol allure in musical van Schmidt

`Heerlijk zal wel heel lang duren,' luidde de kop boven de enthousiaste recensie die het Algemeen Handelsblad op 4 oktober 1965 wijdde aan het musical-debuut van Annie M.G. Schmidt, Harry Bannink en hun hoofdrolspeelster Conny Stuart. Die voorspelling kwam uit: de show is in totaal 534 keer gespeeld. Daarna, althans in de professionele sector, niet meer. Pas nu is Heerlijk duurt het langst weer op tournee met een gedeelde hoofdrol voor Jasperina de Jong (weekdagen) en Jenny Arean (weekeinden). En op rij zes bij de premiere van gisteravond zat Conny Stuart.

De wetten van het musical-genre waren hen destijds goeddeels onbekend hebben Annie Schmidt en Harry Bannink nadien vaak verteld, en daarom konden ze hun als `blijspel met liedjes' geannonceerde eersteling des te onbevangener maken.

Ze schreven een groot aantal succesnummers in een verhaaltje over de perikelen binnen een huwelijk dat in typische Schmidt-taal `een kouwe zuurkoolprak' was geworden, zodat de man vreemd gaat met zijn secretaresse en de vrouw bijna met de buurman. De nummers waren vrijwel allemaal raak en werden klassiekers. Maar de constructie was, zacht gezegd, nogal onwennig - soms lange dialogen zonder liedjes en dan weer twee liedjes snel achter elkaar.

In de nieuwe versie geinitieerd en geproduceerd door Impresariaat Gislebert Thierens, heeft Ivo de Wijs dan ook enkele respectvolle ingrepen gedaan. Hij schrapte een paar omslachtige zijlijntjes, gaf sommige liedjes een andere plek en schiep een proloogje dat de intrige nadrukkelijk in de jaren zestig plaatst. De vormgeving sluit daarop aan, met decorstukken vol zwart-witte op art-effecten, de frisse kuipstoeltjes en oranje telefoons uit Schoner Wohnen van die dagen en fleurige kostuums die aan de sixties refereren zonder er een verkleedpartij a la Hair van te maken. En de dansjes zijn weer de eenvoudige dansjes van toen, zonder het Broadway-raffinement dat pas later in de Nederlandse musical doordrong. Enkele decorstukken rolden gisteravond zelfs nog een beetje schokkerig het toneel op.

Maar van meer belang op deze eerste premiere-avond was het optreden van de eerste van de twee leading ladies. Hoewel ze nog niet met elkaar kunnen worden vergeleken (de versie met Jenny Arean gaat zaterdag in premiere) kan Jasperina de Jong nu al uitbundig worden geprezen.

Met een vanzelfsprekend soort allure weet ze volop gebruik te maken van alle stemmingen die haar rol zo genuanceerd maken: het met Hollandse nuchterheid doorsneden verdriet van de bedrogen echtgenote, haar aarzelingen als zich een nieuwe romance aandient en de daaropvolgende verliefdheid, de loyaliteit-ondanks-alles jegens haar man en het kippenvel van 't Is over (ze mag hem hebben).

Naast haar maakt Marnix Kappers subtiel werk van de overspelige echtgenoot die in een warboel van dilemma's zijn waardigheid in stand tracht te houden, terwijl Rients Gratama fijnzinnig de Lebemann speelt die visioenen oproept van romantiek onder de Italiaanse zon. De derde man, de in levenswijsheden grossierende kruidenier die in 1965 op het lijf van Leen Jongewaard werd geschreven krijgt ditmaal gestalte door Paul de Leeuw - ingetogen en bedeesd als nooit tevoren. In zijn solo Kom Kees had hij van mij zelfs iets meer mogen uitpakken. Maar zijn duet met Marnix Kappers, het magnifieke Op een mooie pinksterdag, is bijna even gaaf en innemend als het origineel.

Alleen de overbodige drukte in de begeleiding leidt ertoe, dat het nu toch wat minder indruk maakt. Het oorspronkelijke arrangement van Harry Bannink is nu eenmaal onverbeterbaar. Terecht hebben zijn onweerstaanbare melodietjes hier een vollere klank gekregen, want het combo-geluid van toen zou waarschijnlijk in een productie van dit formaat niet meer acceptabel zijn. Maar niet alle toegevoegde frutseltjes zijn verbeteringen.

Voor wie Heerlijk duurt het langst in deze uitvoering voor het eerst ziet, zou de verder zo zorgvuldig gehandhaafde retro-stijl wel eens een vreemde ervaring kunnen zijn. Ik kan dat moeilijk beoordelen; in mijn hoofd zit de oerversie als een onvergetelijke ervaring, waarvan ik gisteravond veel heb teruggezien.

De grootste prestatie van deze oprechte voorstelling vind ik, dat de charme van deze eerste Nederlandse succesmusical grotendeels intact is gebleven. En daarmee dus ook mijn kostbare herinnering.