Zalm weigert Rekenkamer document; Aankoop van Mondriaan

Minister Zalm (Financien) weigert de Algemene Rekenkamer een `essentieel' document te geven over de schenking van 110 miljoen gulden door De Nederlandsche Bank voor de aanschaf van het laatste schilderij van Piet Mondriaan, Victory Boogie Woogie.

Volgens de Rekenkamer handelt Zalm in strijd met de wet. De Rekenkamer heeft de ministeriele verantwoordelijkheid niet volledig kunnen verifieren wat het onderzoek, waarvan de resultaten gisteren zijn gepubliceerd, heeft belemmerd.

De Nederlandsche Bank besloot deze zomer de staat 110 miljoen gulden te schenken voor kunstaankopen. Daarmee wil de bank de overgang van de gulden naar de euro markeren. De stichting Nationaal Fonds Kunstbezit gebruikte eind augustus 80 miljoen gulden hiervan voor de aankoop van het schilderij Victory Boogie Woogie.

De Nederlandsche Bank heeft, lopende het onderzoek van de Rekenkamer naar de rechtmatigheid van de schenking, de wijze van financieren veranderd. Deze ingreep had tot gevolg dat veel van de oorspronkelijke kritiek van de Rekenkamer op Zalm moest worden teruggenomen.

In eerste instantie zou De Nederlandsche Bank de schenking financieren uit de reserves van de centrale bank. In dat geval zou, aldus de Rekenkamer, de Tweede Kamer op basis van het budgetrecht hier goedkeuring aan hebben moeten verlenen. Ook de Tweede Kamer was deze mening afgelopen zomer toegedaan. Deze conclusie wordt trouwens door het ministerie van Financien bestreden.

Eind september koos de bank voor een andere financiering, namelijk via de weg van een `bijzondere bate' die ten laste komt van de verlies- en winstrekening. Dit kan volgens de Rekenkamer alleen na toestemming bij koninklijk besluit. Een formele procedure, en politiek veel minder gevoelig dan de kritiek van aantasting van het budgetrecht, zoals aanvankelijk dreigde. Minister Zalm bestrijdt overigens ook de opvatting van de Rekenkamer dat een koninklijk besluit nodig is.

De oppositiepartijen en regeringsfractie D66 zien in het rapport van de Rekenkamer het bewijs dat minister Zalm en premier Kok afgelopen zomer verkeerd hebben gehandeld, toen zij de schenking goedkeurden.

Dat moet volgens het Tweede-Kamerlid Van Walsem (D66) morgen in het debat met de betrokken bewindslieden “ook duidelijk worden gemaakt'. PvdA en VVD zijn veel milder.