Top Singapore: wereldeconomie raakt op drift

Deze week kwamen in Singapore de politieke en zakelijke wereldleiders bij elkaar om te praten over de crisis in Azie en de gevolgen voor de rest van de wereld. Belangrijkste conclusie was dat de ernst van de situatie in Azie lange tijd is onderschat, in de regio zelf maar ook in het westen. Alleen als Japan zijn verantwoordelijkheid neemt en er regulering komt voor het internationaal monetair verkeer kan een wereldcrisis worden afgewend.

De wereldeconomie raakt op drift en als er niet snel iets gebeurt is er straks sprake van een mondiale recessie, zo waarschuwt 's werelds politieke en zakelijke elite na twee dagen confereren in Singapore.

De duizend deelnemers aan de `Oost Azie Economische Top' van het World Economic Forum (WEF), de Aziatische equivalent van de jaarlijkse ontmoeting tussen politici en zakenlieden in het Zwitserse bergdorp Davos, hielden het deze week niet bij waarschuwende woorden. Gistermiddag rolde een concreet `Actieplan voor Mondiale Groei' uit de printers in Singapore's Suntec Convention Centre. Een greep uit de aanbevelingen. De rente en de belastingtarieven in de Verenigde Staten en Europa moeten zo snel mogelijk verlaagd worden. Japan moet onmiddelijk zijn zieke bankensector redden. De G-7 landen moeten nieuwe controlemechanismen ontwikkelen voor de speculatieve kapitaalstromen die over de hele wereld economieen en valutamarkten ontwricht hebben. En er is dringend behoefte aan een uitgebreide heroverweging van de rol van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank.

Hoewel cynici het World Economic Forum graag aanduiden als “niets meer dan een elitaire praatgroep' en de gisteren gepresenteerde pleidooien niet allemaal even nieuw en origineel zijn, weerspiegelt het actieplan de groeiende bezorgdheid van de politieke en zakelijke wereldtop over de snel verslechterende economische situatie in de wereld. “We moeten niet langer spreken van de Azie-crisis', zegt Claude Smadja, directeur van het WEF. “Wat hier in het Verre Oosten is gebeurd, was simpelweg de eerste fase van een mondiale crisis. Dat is door bijna niemand onderkend. Het karakter en de oorsprong van de huidige financiele crisis is door ons allemaal onderschat.'

Ook de Aziaten zelf, die lange tijd hun financiele en economische problemen ontkenden en optimistisch bleven over snel herstel, geven inmiddels toe dat het structureel fout zat.

Jusuf Wanandi, voorzitter van het Indonesische centrum voor strategisch en internationaal onderzoek: “Wij dachten dat we een wonder hadden gecreeerd dat eindeloos door kon gaan. We waren daarom slecht voorbereid op de enorme veranderingen die de wereld de afgelopen jaren heeft ondergaan. Bovendien zijn de ontwikkelde landen in de wereld met hun sterkere sociale en politieke instituties en transparantere politieke systemen veel beter in staat geweest de gevolgen van de globalisering snel op te vangen dan de meeste landen in Azie.'

De Zwitserse netwerk-koning en WEF-president Claus Schwab bracht in Singapore een aardige mix van politieke en zakelijke decisionmakers uit de hele wereld samen die het hoofd konden buigen over wat Schwab zelf aan het begin van de conferentie uitdagend had omschreven als hun eigen “intellectuele en ideologische arrogantie' om tijdig de ernst van de crisis te onderkennen. Volgens de Zwitser is het op z'n zachtst gezegd verbazingwekkend dat het gros van de economen en politici in de wereld vijftien maanden na het ontstaan van de Aziatische crisis nog steeds geen vat heeft op de zaken. “Natuurlijk, niemand onderschat de rol die corruptie en vriendjespolitiek hier in Azie hebben gespeeld bij het ontstaan van de crisis en we kennen allemaal de absolute noodzaak voor een solide marco-economische politiek', aldus Schwab. “Maar nog steeds ontbreekt het begrip voor hoe ingrijpend de globalisering de wereldeconomie in korte tijd heeft veranderd en op welke wijze we de potentiele gevaren die de nieuwe situatie biedt, te lijf moeten gaan.'

De door Schwab zelf geselecteerde deskundigen deden de afgelopen dagen hard hun best de slimsten uit de klas te zijn.

Dat ging het best door de ernst van de huidige situatie nog eens duidelijk uiteen te zetten. De Amerikaan Kenneth Courtis, chief economist en strateeg van Deutsche Bank in Tokio en verantwoordelijk voor de regio Azie-Pacific, schudde de zaal maandag tijdens een ontbijt-sessie meteen wakker. “Alleen als je de huidige economische cijfers op z'n kop leest kun je nog enig optimisme koesteren', grapte hij. “De wereld bevindt zich op een kritisch kruispunt waarbij Japan een centrale rol speelt. Er is een absolute noodzaak voor herkapitalisatie van de Japanse banksector zodat de banken het grootste deel van hun schulden kunnen afschrijven. Als dat niet snel lukt, staan we aan de vooravond van een nieuwe ronde van slechte schulden in Azie', aldus Courtis. “Als Japan te maken krijgt met een financiele implosie, dan zie ik niet meer hoe een mondiale meltdown te voorkomen is. Japan kan de locomotief zijn die Azie uit de crisis trekt, maar het kan ook de Titanic zijn die ons allemaal doet zinken.'

De aanbevelingen van Courtis waren grotendeels terug te vinden in het actieplan van het World Economic Forum. Daarin staat onder meer dat Japan als Azies grootste economie, met een inkomen per hoofd van de bevolking dat twee maal zo groot is als de rest van Azie samen, een speciale verantwoordelijkheid heeft om de regio te helpen uit de huidige diepe recessie te komen.

De andere meest in het oog springende tip van het forum komt uit de koker van Schwab en is gericht aan de G-7 landen. Zij worden opgeroepen het initiatief te nemen voor een hervorming van het mondiale financiele systeem. De globalisering heeft zo bleek de afgelopen maanden, de controle over 's werelds financiele markten veel ingewikkelder gemaakt dan menigeen beseft.

Daarom moet er volgens het forum een nieuw systeem ontwikkeld worden dat zorgt voor “controle, openbaarheid en regulering' van de vele geldstromen. WEF-directeur Claude Smadja was vanmiddag, kort voor het slotbanquet van de forumdeelnemers, overtuigd dat de driedaagse bijeenkomst vruchten zal afwerpen. “Volgende maand komen de regeringsleiders van de APEC-landen onder wie de Amerikaanse president Clinton, bijeen in Maleisie voor de jaarlijkse top. Hun agenda zal ongetwijfeld overeenkomsten vertonen met ons actieplan.'