Scholl zuiver en wars van valse sentimenten

`Toglietemi alle pene, eterni Numi' - verlos mij uit mijn lijden, onsterfelijke goden. Zo smeekt een wanhopige, door pijnen en nachtmerries gekwelde koning Admeto in Handels gelijknamige opera om een milde dood. Geraffineerd heeft Handel de tekst zo gecomponeerd, dat het orkest er bij `eterni' even het zwijgen toedoet. Mits goed gezongen, levert dat het effect op van een angstaanjagende wolkenlucht, die wordt opengebroken door een oogverblindende lichtstraal. Een flits van goddelijke pracht en praal, dan is alles weer in duister gehuld.

Alleen al vanwege zijn hallucinerende interpretatie van dat ene woordje `eterni' in Admeto's arioso Chiudetevi, miei lumi verdient de Duitse countertenor Andreas Scholl, terecht beschouwd als een van de grote sensaties uit de barokwereld, een lauwerkrans. Wie Scholl al kent van zijn indringende cd-opnames - onlangs verscheen er weer een prachtige opname met beroemde cantates uit de Duitse barok bij Harmonia Mundi (HMC 901651) - was bij de opening van Scholls tweede recital in het Amsterdamse Concertgebouw misschien even teleurgesteld.

Want in eerste instantie stelde Scholl, die op het podium nog altijd iets uitstraalt van dat hyperbegaafde koorknaapje uit het jongenskoor van Kiedrich, zich bescheiden op als een van de instrumenten uit het orkest.

Dat het penetrerende vermogen van Scholls timbre veel weg heeft van de klank van een hobo, om precies te zijn een oboe d'amore, werd al vaker opgemerkt. Het artistieke uitgangspunt van de countertenor is als het ware gericht op de puurheid en abstractie van muziek zonder woorden. Zijn stem klinkt helder, indringend en volmaakt zuiver, zijn retoriek is intens en wars van valse sentimenten, de expressie wordt teruggebracht tot de essentie. Maar zodra de tekst een diepere emotionele betekenis verraadt, schudt Scholl zijn instrumentale `ongenaakbaarheid' van zich af om tijdelijk te veranderen in een gepassioneerde diva, die hartverscheurende mensentaal spreekt.

Wanneer Scholl in Bertarido's aria Dove sei? uit Handels opera Rodelinda op zoek is naar zijn geliefde, klinkt het `Vieni l'alma a consolar!' (Kom en stel mijn hart gerust) zo dwingend en hartstochtelijk, dat je als anonieme toehoorder bijna uit je stoel wordt gelicht om Bertarido's zielepijn te verzachten. Al even goddelijk en onweerstaanbaar zong Scholl scenes uit Handels Giulio Cesare en Serse waarbij de Akademie fur Alte Musik Berlin garant stond voor geanimeerde direct tot de verbeelding sprekende orkestbegeleidingen.