NAVO handhaaft druk op Milosevic; Albanezen verwerpen akkoord

De NAVO handhaaft de militaire dreiging tegen Joegoslavie tot vaststaat dat president Slobodan Milosevic het gisteren met Richard Holbrooke bereikte akkoord over Kosovo naleeft met een aantal concrete stappen.

Zowel president Ibrahim Rugova als het door gematigden gedomineerde ondergrondse parlement van de Kosovo-Albanezen als het Kosovo Bevrijdingsleger UCK, dat het Servische gezag met geweld bestrijdt, heeft de afspraken van Belgrado afgewezen en veroordeeld, omdat ze niet voorzien in onafhankelijkheid, maar slechts in autonomie.In Joegoslavie werden de afspraken gisteren gepresenteerd als een grote doorbraak, waarmee het gevaar van NAVO-bombardementen is afgewend en de crisis rond Kosovo is opgelost. “De akkoorden elimineren het gevaar van een militaire interventie tegen ons land', zei Milosevic in een televisietoespraak. Holbrooke zelf was terughoudender: “Het is te vroeg voor het T-woord - triomf', zei hij op een persconferentie. “We zijn nog niet uit de noodtoestand, we zitten er nog in.' Holbrooke is naar de VS teruggekeerd en laat de verdere onderhandelingen over aan zijn assistent Christopher Hill.

Het akkoord van Milosevic en Holbrooke voorziet in de stationering van tweeduizend waarnemers van de OVSE, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, die in Kosovo moeten toezien op de terugtrekking van de Servische politie en het Joegoslavische leger en die de hulpverlening aan en de terugkeer van vluchtelingen moet coordineren. OVSE-voorzitter Geremek tekent daartoe vrijdag in Belgrado een overeenkomst. Het akkoord voorziet verder in patrouilles van ongewapende verkenningsvliegtuigen van de NAVO boven Kosovo verkiezingen in Kosovo - onder internationaal toezicht - binnen een jaar en een dialoog met de Albanezen over de toekomst van Kosovo. De Albanezen krijgen volledig zelfbestuur in Kosovo, inclusief een eigen politiemacht parlement en rechtspraak en culturele, onderwijs- en taalrechten.

Bemiddelaar Christopher Hill praat met beide kanten over zo'n politieke regeling.

De NAVO verwacht van Miloaarschijnlijksevic concrete stappen alvorens het dreigement met geweld wordt ingetrokken: met de OVSE moet hij een overeenkomst sluiten over de waarnemers; hij moet met de NAVO een overeenkomst sluiten over de verkenningsvluchten; hij moet zijn troepen uit Kosovo terugtrekken; en hij moet snel een `raamwerkakkoord' voor een regeling met de Albanezen uitwerken.

Volgens Sandy Berger Clintons veiligheidsadviseur, moet Milosevic snel bewijzen dat hij serieus is bij de naleving van het akkoord.

Bij de NAVO wordt vooralsnog met scepsis gereageerd op de toezeggingen van Belgrado. “Het vertrouwen in meneer Milosevic is beperkt hier', aldus een functionaris. De NAVO-opperbevelhebber in Europa, generaal Wesley Clark, gaat in Napels onverminderd door met de voorbereiding van luchtaanvallen op Joegoslavie die zaterdagochtend om zeven uur kunnen beginnen tenzij de NAVO-lidstaten anders besluiten. “NAVO-strijdkrachten blijven gereed om op te treden mocht dit gevraagd worden', aldus het geallieerd opperbevel in Napels. De NAVO-ambassadeurs komen vanmorgen in Brussel bijeen voor hun wekelijkse vergadering. De Contactgroep voor ex-Joegoslavie bespreekt morgen op ministersniveau in Parijs de ontwikkelingen in Kosovo.

De OVSE-waarnemers in Kosovo - onder wie een nog onbekend aantal Amerikanen en Russen - worden nauw betrokken bij de hulpverlening aan vluchtelingen en hun terugkeer naar hun woonplaatsen. Ze krijgen echter daarnaast meer bevoegdheden dan internationale waarnemers bij vorige missies. Ze mogen zich vrij bewegen in Kosovo en overal waar ze willen “een permanente vestiging' inrichten; ze mogen de Servische politiemannen en Joegoslavische soldaten bij elke verplaatsing begeleiden; ze worden ook betrokken bij de vorming van de nieuwe politiemacht in Kosovo; en ze mogen het ontslag of de bestraffing eisen van iedereen die het akkoord schendt.

Hoe lang de waarnemers blijven is niet bepaald: volgens Holbrooke zal `lang' sprake zijn van een internationale aanwezigheid in Kosovo.

In vrijwel alle Westerse hoofdsteden is gezegd dat nu alles zal afhangen van de vraag of Milosevic zijn verplichtingen nakomt. De Britse minister van Buitenlandse Zaken, Robin Cook, zei dat “het belangrijk is onze waakzaamheid niet te snel te laten verslappen' en dat “we onze voorbereidingen van militaire acties handhaven tot we overtuigd zijn'. “We verlaten ons niet op wat Milosevic zegt, maar op wat hij doet', zei president Clinton. “We kunnen kijken naar de feiten en zien wat hij doet. Ik ben tevreden dat we niet meer afhankelijk zijn van hoop.' Rusland eiste een deel van het succes voor zichzelf op. In Moskou zei een woordvoerder dat het akkoord te danken is aan “de gecoordineerde acties en de actieve rol van Rusland'. Het waren de Russische ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken die Milosevic tot instemming met de OVSE-missie hebben gebracht.