Endemol stopt met theater, mikt op tv; Joop van den Ende neemt theaterbedrijf persoonlijk over

Endemol wil zich volledig gaan concentreren op tv-programma's en stopt met het theater. Populaire voorstellingen als Miss Saigon, Anatevka, en Holiday on Ice worden afgesplitst van het beursfonds Endemol.

Doorsnee ondernemers zullen Joop van den Ende en John de Mol wel nooit worden. Sinds ze hun amusementsbedrijf Endemol in 1996 naar de beurs brachten, verrassen ze vriend en vijand met opmerkelijke tegenvallers en zo mogelijk nog opmerkelijkere creatieve oplossingen voor de ontstane problemen. Meestal blazen de oprichters prive daarin ook nog hun deuntje mee.

Zo namen De Mol en Van den Ende eind 1996 persoonlijk het Endemol-belang over in Sport7, dat op dat moment al aan de rand van de afgrond balanceerde en de koers van het nog nieuwe aandeel op het Damrak parten speelde. Gisteren maakte Endemol bekend dat de divisie Live Entertainment (een kwart van de omzet) met haar musicals en live shows overgedaan wordt aan de prive-persoon Joop van den Ende die daarmee een nieuw bedrijf gaat vormen.

“Dit is heel iets anders dan Sport7,' zegt Van den Ende op de achterbank van zijn donkergrijze BMW op weg van zijn woning in Blaricum naar de persconferentie in Amsterdam. Naast hem rookt De Mol een sigaret en zit instemmend mee te knikken.

“Met de beursgang hebben John en ik destijds allebei een stuk gecasht. Wij konden toen niet drie maanden later vertellen, het is een grote sof geworden. Ik zou daar niet over nagewezen willen worden. Jij toch ook niet John?' Opnieuw geknik. “Dit is heel anders. Ik krijg geen failliete boedel, maar een winstgevend bedrijf. Daarvoor betaal ik een behoorlijke prijs, het is een puur zakelijke deal.'

Toch, zo geven de bestuurders toe, is ook deze transactie gedreven door de beleggers op de beurs. Daar heeft Endemol tot dusver nauwelijks indruk kunnen maken en is niet veel meer waard dan ten tijde van de introductie. Vanochtend reageerde het Damrak met een koerssprong van meer dan 10 procent.

De Mol: “Sinds januari heb ik tientallen gesprekken gevoerd met analisten en beleggers. En zonder uitzondering deden ze aanvallen op onze live-entertainment-activiteiten waarbij ik steeds het gevoel had me te moeten verdedigen. Mensen snappen die materie niet.'

Maar er is meer dat voor beleggers moeizaam te verteren is: “Live Entertainment heeft een veel hoger risicoprofiel dan televisie. De 20.000 laatste kaartjes van een productie maken het verschil uit tussen een hele hoge winst of juist niet.' Wat dat betreft heeft Endemol afgelopen boekjaar weer een aantal tegenvallers moeten incasseren. Even leek het er op dat zorgenkindje Holliday on Ice onder de Endemol-vlag op toeren zou komen, maar in het tweede helft van het jaar zijn de reizende IJsshows weer diep in de verliezen gedoken. “Een nog niet door Endemol gemaakte show in Frankrijk ging fout,' zegt De Mol. “En de tour door Zuid Amerika liep falikant mis.' “Het is ook een hele ommezwaai voor zo'n bedrijf,' vult Van den Ende aan: “De 16 agentschappen over de hele wereld die kaarten verkopen stammen nog uit de oude tijd.' De Mol: “Die denken soms echt nog: we plakken een affiche op het station en klaar is kees.' Aan de verkoop van de ijsshows denkt de nieuwe eigenaar Van den Ende echter niet.

Ook bij de musicals liep het niet helemaal naar wens. Tony-award winnaar Titanic is een groot kassucces, maar de musical High Society op Broadway moest eerder sluiten. “En dan heb je een heel jaar Titanic voor niets gedaan.'

Door succesvolle musicals in Nederland, zoals Miss Saigon in het Scheveningse Circustheater, heeft de divisie het boekjaar (dat loopt tot 31 juli) nog positief kunnen afsluiten, maar met een bedrijfsresultaat van 9,6 miljoen gulden op een omzet van 246 miljoen beloopt de marge (bedrijfsresultaat als percentage van de omzet, een maatstaf voor de winstgevendheid van een bedrijf) niet meer dan 3,9 procent.

Dat is aanzienlijk lager dan de 13,9 procent die met de belangrijkste Endemol-activiteiten, televisieproductie en distributie, is verdiend. Door de verkoop van Live Entertainment en het investeren in televisie-activiteiten wordt het zo makkelijker de belofte aan beleggers van een omzet van 1,3 miljard en een winst van 120 miljoen in 2001 te realiseren, zegt Van den Ende. “Minder moeilijk,' verbetert De Mol.

Van den Ende beklemtoont intussen dat de splitsing voor de mensen die er werken ook het beste is: “Het is toch frustrerend als er bijvoorbeeld een enorm creatief concertbedrijf te koop is dat Endemol de prioriteit dan ergens anders, bij televisie, legt. Je kunt het geld maar een keer uitgeven. En voor Van den Ende persoonlijk, die bestuurder van Endemol blijft en tevens president-commissaris van het nieuwe bedrijf wordt, is het ook een opluchting: “Ik hoef nu niet meer met een idee te komen, waarvan John zegt: o jee, wat een risico.'