Britse ethische commissie: Financiering partijen aan banden leggen

De regering Blair mag in de aanloop naar een referendum over Britse deelname aan de gemeenschappelijke Europese munt, de euro, niet actief campagne voeren voor een `ja'-stem. Dat heeft een commissie die de ethiek van het Britse openbaar bestuur onderzoekt gisteren gezegd.

De aanbeveling maakt deel uit van meer dan honderd ingrijpende hervormingen op het gebied van politieke fondsenwerving en financiering. Als de commissie - het Committee on Standards in Public Life onder voorzitterschap van Lord Neill - haar zin krijgt, mogen politieke partijen bovendien niet meer dan twintig miljoen pond (66 miljoen gulden) uitgeven aan campagnes voor parlementsverkiezingen. Bij de campagnes voor de verkiezingen van 1997 spendeerde Labour 26 miljoen pond en de Conservatieve Partij 28 miljoen pond. Neill zei gisteren paal en perk te willen stellen aan die “wapenwedloop'.

Neill wil dat alle stortingen in een partijkas of andere vormen van steun met een waarde boven de vijfduizend pond openbaar worden en dat er een einde komt aan financiele steun die via het buitenland loopt. Ook wil Neill een openbare commissie instellen die kandidaten voor een titel of hoge onderscheiding tegen het licht houdt. Zittende regeringen verlenen nu routinematig onderscheidingen aan degenen die de partijkas met grote bedragen hebben gesteund.

De commissie-Neill maakt een uitzondering voor buitenlandse steun aan de politieke partijen in Noord-Ierland. Die krijgen per jaar gemiddeld zo'n 7,5 miljoen pond van Amerikanen met een Ierse achtergrond.

Bij het houden van een referendum moet de regering “neutraal blijven en zelfs niet op staatskosten zogenaamde `feitelijke' literatuur over het onderwerp verspreiden', aldus het door Neill gepubliceerde rapport. Aangenomen wordt dat de regering-Blair een referendum voorbereidt over deelname aan de euro. Labour is daarvan in principe voorstander, de Conservatieven zijn ernstig verdeeld. De Britse bevolking steunt deelname nog niet ondubbelzinnig, blijkt uit opiniepeilingen; een actieve overheidscampagne voor deelname zou dus vrucht af kunnen werpen.

Blair wil het volk ook raadplegen over mogelijke hervormingen van het kiesstelsel en de afschaffing van het stemrecht voor erfelijke leden van het Hogerhuis waarover de Lords vanaf vandaag debatteren.

De regering heeft gezegd de maatregelen voor de volgende algemene verkiezingen te zullen invoeren. Het merendeel zal zelfs begin volgend jaar al van kracht zijn, als Schotland en Wales verkiezingen houden voor hun nieuwe parlementen, zei een regeringswoordvoerder. Of de regering de bepaling over een referendum in zijn geheel overneemt is de vraag. De minister van Binnenlandse Zaken Jack Straw, zei gisteren in het BBC-actualiteitenprogramma Newsnight al dat het “onrealistisch is te verwachten dat de regering niets doet in een referendum dat haar eigen initiatief is.'