A river

Het flanellen hemd staat wijd open, hij draagt bretels, heeft zijn handen in zijn zakken, zijn hoed hangt op zijn achterhoofd en als hij lacht, straalt zijn gezicht als een zonnebloem. Dat is toch de persoonbeschrijving van Robert Redford, of tenminste van veel van de filmrollen die hij heeft gespeeld - ik moest in elk geval steeds aan The Natural en The Sting denken: de overmoed, de onoverwinnelijkheid. Maar dit hier is Brad Pitt als Paul Maclain in A river runs through it. Regisseur: Robert Redford.

Door zo nadrukkelijk te kiezen voor een dubbelganger (en Pitt was in 1992 nog niet de alomtegenwoordige acteur van nu) lijkt Redford-de-regisseur zich sterker aan deze film te binden dan aan zijn andere, Ordinary People, The Milagro beanfield war en Quiz Show. Maar A river runs through it past verder goed in het rijtje. Het zijn drama's op kleine schaal, barstjes in een wereld die op het eerste gezicht juist zo heel leek.

In A river runs through it is die hele wereld Montana begin deze eeuw. Een adembenemende staat. Alleen de mens in deze goddelijke natuur is een mess, zo houdt vader Maclain, predikant, zijn zonen voor. Hij probeert hun van jongs af aan orde bij te brengen en voor hem is die orde een vierkwartsmaat, de maat waarin zijn zoons de hengel leren bewegen bij fly-fishing. Ze leren het, al wordt ons snel duidelijk dat ze daarmee nog niet `in orde' zijn. Alleen wil vader dat niet zien.

Oudere broer Norman (Craig Sheffer) benadert de orde nog het meest. Hij heeft een rustige natuur en zijn ambities zijn bescheiden. Als forelvisser moet hij het dan ook afleggen tegen zijn broer Paul (Pitt) die de perfectie benadert. Hij is, zegt de vertelstem van Norman, a piece of art. Maar, zegt hij erbij, het leven is geen piece of art. Waarmee het drama zijn loop kan nemen.

Maar het is ingehouden drama. De televisiekijker, gewend met ellende overvoerd te worden, zou er ongeduldig van kunnen worden. In vijf minuten Onderweg naar morgen worden ons meer tragedies voorgeschoteld dan in twee uur A river runs through it. Redford geeft voortdurend aanzetten tot, vooruitwijzingen, zo je wilt naar de tragedie die de film bekroont. Die zie je daardoor aankomen, maar dat is ook niet waar het om gaat.

Het gaat om de stilte in het gezin Maclain, de weggemoffelde vragen en de uitzinnige bewondering voor Paul die alle angsten verhult.

Het is een film, zoals Norman zegt, over iedereen van wie ik vroeger hield en die ik niet begrepen heb. Redford heeft die tragiek met een gevoelig oog bekeken.