Rekenkamer keurt aankoop Mondriaan af; Budgetrecht overtreden

De Algemene Rekenkamer vindt dat minister Zalm (Financien) toestemming nodig had van de Tweede Kamer voor de schenking van 110 miljoen gulden door De Nederlandsche Bank aan de stichting Nationaal Fonds Kunstbezit. Uit deze schenking is eind augustus het schilderij Victory Boogie Woogie van Mondriaan gefinancierd.

Volgens de Rekenkamer, de instantie die de rijksuitgaven controleert op recht- en doelmatigheid, valt de beslissing van Zalm onder het budgetrecht van de Tweede Kamer. Dat schrijft de Rekenkamer in een rapport dat vandaag wordt aangeboden aan de Tweede Kamer. Minister Zalm bestrijdt de opvatting van de Rekenkamer en handhaaft zijn opvatting dat hij geen toestemming nodig had van de Tweede Kamer. ..TE: Medio augustus maakte De Nederlandsche Bank bekend ze de Stichting Nationaal Fonds Kunstbezit 110 miljoen gulden schenkt voor de aankoop van kunstwerken. Op 1 januari 1999 verdwijnt de gulden als nationale munt en wordt vervangen door de euro. Ter markering van deze historische gebeurtenis en als gebaar aan de Nederlandse samenleving geeft de bank de 110 miljoen gulden aan de stichting. Het bedrag is afkomstig uit de winst over 1998. Normaal zou de bank het geld toevoegen aan de reserves. De centrale bank mag deze reserves vrij besteden, maar heeft daarvoor wel de toestemming nodig van de minister van Financien. Althans dat vinden Financien en De Nederlandsche Bank; de Rekenkamer bestrijdt deze opvatting. Zalm vindt namelijk dat de zaak het budgetrecht van de Kamer niet raakt omdat de donatie uit de reserves komt. De Rekenkamer stelt daar tegenover dat de centrale bank alleen schenkingen mag doen aan de staatskas en vervolgens moet de Tweede Kamer de besteding daarvan fiatteren.

Uit vertrouwelijke correspondentie tussen minister Zalm en A. Wellink de president van de Nederlandsche Bank, blijkt dat overwogen is om de 110 miljoen gulden in een overheidsfonds te stoppen voor kunstaankopen.De minister is niet verplicht om toestemming te vragen aan het parlement. “Gelet op het bepaalde omtrent winstbestemming en reservevorming in de statuten van De Nederlandsche Bank N.V. en de Bankwet 1998 bestaat daartoe geen noodzaak', schreef Zalm in antwoord op Kamervragen het parlement. En in zijn antwoord liet hij ook weten dat er naar zijn mening geen noodzaak is om de wet op dit punt te wijzigen. De minister van Financien is politiek verantwoordelijk voor het handelen van de centrale bank. Wanneer de Tweede Kamer dit handelen afkeurt, kan ze de minister van Financien doen aftreden. “Het budgetrecht wordt uitgehold', constateert de D66'er J. van Walsum, de nieuwe voorzitter van de Kamercommissie Rijksuitgaven, anticiperend op de publicatie van de bevindingen van de Rekenkamer. De parlementariers hadden willen worden gekend in de introductie van het fonds waaruit de aankoop van de Mondriaan van 80 miljoen gulden is betaald. De demissionaire bewindslieden Zalm en Kok hebben in de zomer toestemming gegeven voor de gift van 110 miljoen gulden, maar wisten officieel nog niet wat er met het geld zou worden aangeschaft. Volgens Van Walsum heeft het kabinet “een probleempje'. Hij wil dat de Tweede Kamer donderdag met de twee bewindslieden debatteert over deze kwestie. “Zalm heeft altijd gezegd dat de constructie juridsch waterdicht is. Als de Rekenkamer daar vraagtekens bij zet, wordt het donderdag een politiek interessant debat', voorspelt het CDA-Kamerlid Balkenende.