Chirurgenwerk

In de krant van 3 oktober stond een artikel over de expositie `Rembrandt onder het mes'. De titel van de tentoonstelling slaat ongetwijfeld op de chirurgische nauwkeurigheid van de restauratie van Rembrandts schilderij De anatomische les van dr. Nicolaes Tulp.

Behalve schilderijen worden in dezelfde ruimte ook enkele chirurgische instrumenten getoond. Geen instrumenten die voor de restauratie zijn gebruikt, maar echt chirurgisch gereedschap uit de 17e eeuw! De redacteur denkt hier aan spullen voor een brandkastkraker. Gelet op de getoonde trepanatieboor (tegenwoordig van de neurochirurg) en de amputatiezaag, kan ik mij dat voorstellen. Er zit nog wat tandartsgereedschap bij, maar ook fijn chirurgisch materiaal dat in de laatste eeuwen maar weinig veranderd is (het getoonde schaartje is overigens een prepareerklemmetje). Ook het instrument dat door Nicolaes Tulp wordt vastgehouden lijkt op een rechte weefselklem, zoals heden nog wordt gebruikt.

Een anatomische bijzonderheid aan het schilderij betreft de buigspieren die Tulp met klem aan de linkeronderarm laat zien. De oorsprong van deze spieren hoort normaal aan de binnenzijde van de elleboog. Rembrandt laat de buigspieren van de buitenzijde komen!

Maar de fraaie tentoonstelling leert ons dat het de opdrachtgever van de schilderijen niet om het chirurgenwerk, maar om de groepsportretten ging.