`Binnen twee jaar zit het CDA weer in de regering'

Heeft het CDA nog perspectief? Voorlopig niet, menen de schrijvers van een boek over de partij. Binnenkort wel, voorspelt oud-premier Van Agt.

De volgende coalitie is er een met het CDA. De vraag is alleen nog met wie. De spreker zei het met een air van vanzelfsprekendheid, die geen tegenspraak duldt. “Binnen twee jaar zullen ze in de regering zitten. Daar kun je donder op zeggen', zo verklaarde oud-premier en voormalig CDA-coryfee Dries van Agt apodictisch. Van Agt deed zijn uitspraak gisteren in Den Haag bij de presentatie van het boek De rogge staat er dun bij, dat de opkomst en het verval van het CDA in de periode 1974-1998 beschrijft. Hij keerde zich daarmee tegen de conclusie van het boek dat het CDA vooralsnog weinig toekomst heeft. Het recept van Van Agt was simpel: het CDA moet zichzelf snel “herpakken' en zich bekwamen in het “herstralen van zelfvertrouwen'. De rest is louter een kwestie van tijd, want iedereen kan het toch zien, paars verliest zijn aantrekkingskracht. “Het was een tijdje varen met de kajak met de stroom mee: zo van kijk eens jongens wat gaan we hard. Maar de vaart is er uit. Kok II lijkt in toenemende mate problemen te hebben met Kok I: wie van de ministers heeft er nog niet afstand genomen van zijn voorganger?'

Van Agt stond in zijn analyse niet alleen. Voormalig PvdA-voorzitter Felix Rottenberg voorzag eveneens een terugkeer van het CDA, zij het via “een lange omweg'. Hij zag kansen voor de christen-democraten als ze het aandurven om tegenstellingen hardop te benoemen en het interne debat met kracht te voeren. ..TE: Rottenberg voorspelde een scherpe reactie op de huidige politieke hoofdlijn van flexibilisering vierentwintiguurseconomie en de niet aflatende sanering van de verzorgingsstaat. Tegelijk ontwaarde hij in zijn eigen politieke groepering een knellende afwezigheid van intern debat.

“Het CDA kan toeslaan als elders in het centrum de lafheid toeslaat', concludeerde Rottenberg. Jos van Gennip directeur van het wetenschappelijk bureau van het CDA, noemde het de kracht van de christen-democratie dat deze, alle problemen ten spijt “niet uit elkaar is gespat'. Hij zag het als een teken van kracht dat de christen-democratie van alle politieke partijen als organisatie “met voorsprong de eerste is gebleven'. Hij zag het ook als een teken van kracht dat de christen-democratie in staat is “nieuwe bekwame mensen te engageren' en dat “tientallen jongeren' zich de laatste tijd “over de Politikverdrossenheit heen' bij de partij aanmelden. “De echte vernieuwing van de christen-democratie komt niet van de bobo's maar van onderaf', zei hij met een verwijzing naar de totstandkoming van het CDA. De achterban van het CDA drukte halverwege de jaren zeventig de eenwording door van de drie partijen, KVP, ARP en CHU, op een moment dat hun leiders voornamelijk ruzieden over de machtsposities in de nieuwe partij.

De presentatie van het CDA-boek was er overigens een voor de bobo's. Of liever van de vroegere bobo's. Oud-premier Van Agt was er voluit zijn tegenvoeter Lubbers aanvankelijk niet. Deze had al voor de presentatie laten weten dat Van Agt het eerste exemplaar diende te krijgen. “Altijd op alfabetische volgorde', sneerde de laatste gevat. En de huidige bobo Jaap de Hoop Scheffer, ontbrak geheel. Hij oefende ver van Den Haag tijdens een werkbezoek in Overijssel het politieke handwerk uit.