Praatsessies redden Lubbers III; Reclameman bemiddelde tussen CDA en PvdA

Vandaag verschijnt een boek over het CDA. Daarin staat dat de spanningen tussen PvdA en CDA in Lubbers III hoog opliepen.

DEN HAAG, 12 OKT. De politieke top van CDA en PvdA hebben ten tijde van het derde kabinet Lubbers een buitenstaander ingeschakeld om hun verstoorde verhoudingen te verbeteren. Onder leiding van de gepensioneerde reclameman Ruud Koster voerden de partijen enkele malen in het geheim overleg om het voortbestaan van het kabinet te verzekeren.

Dit staat in het vandaag verschenen boek 'De rogge staat er dun bij' dat de macht en het verval van het CDA in de periode tussen 1974 en 1998, geschreven door Pieter Gerrit Kroeger, werkzaam bij de HBO-raad en indertijd politiek adviseur van CDA-minister Deetman, en Volkskrant-redacteur Jaap Stam. De gesprekken tussen de top van beide partijen werden gevoerd in aanwezigheid van CDA'er en oud-minister Jan de Koning en PvdA'er Ed van Thijn, toen burgemeester van Amsterdam. Zij golden als vertrouwelingen van hun leiders. Reclameman en oud-campagne-adviseur van de PvdA Koster was gevraagd de bijeenkomsten te leiden wegens zijn goede contacten in beide partijen.

Aanleiding voor de gesprekken waren de moeizame verhoudingen tussen beide regeringspartijen, die werden versterkt door de zware bezuinigingen die het kabinet tussentijds moest nemen. Later kwamen daar ook de bezuinigingen op de WAO bij. Premier Lubbers en vice-premier Kok konden aanvankelijk niet goed met elkaar overweg. Tussen de fracties van CDA en PvdA bestond grote spanning, die werd versterkt door de harde opstelling van CDA-fractieleider Elco Brinkman.

“Het ging niet over concrete onderwerpen, het was klimatologisch”, zegt Ed van Thijn, in wiens burgemeesterswoning aan de Amsterdamse Herengracht de eerste bijeenkomst werd gehouden. Ruud Koster zat voor en zei dat “er veel op het spel stond, voor de samenleving, voor het milieu, en deed een beroep op de aanwezigen hun verantwoordelijkheid te nemen”, beschrijft de toenmalige fractievoorzitter van de PvdA, Thijs Wöltgens.

Wöltgens zegt dat hij sceptisch was over de bijeenkomsten: “Dit soort agogische settings komt niet voor in de politiek. Het was een bizarre episode, die deus ex machina die een agogische actie tussen politici op gang probeerde te brengen. Eerlijk gezegd had ik er innerlijke weerstand tegen. Ik vond het zo'n vertoon van onmacht dat we iemand van buiten daarvoor op het tapijt kregen. Als je vindt dat het klimaat moet worden verbeterend, neem dan zelf het initiatief.”