Nog problemen in twee NAVO-landen over actie Kosovo

BONN, ROME, LISSABON, 12 OKT.In twee NAVO-landen spelen vandaag nog procedurele kwesties over een optreden van de NAVO in Kosovo: Duitsland en Portugal. Italië is vandaag akkoord gegaan.

In Duitsland beslist vandaag de oude regering van Helmut Kohl over deelname van Duitsland aan een NAVO-operatie. De toekomstige kanselier Gerhard Schröder is nauw bij het besluit betrokken, zodat continuïteit in de besluitvorming tussen de oude en nieuwe regering is gewaarborgd. Vorige week sprak Schröder in Washington de steun uit van Duitsland aan militaire acties, desnoods zonder VN-mandaat. Ook toekomstig minister van Buitenlandse Zaken Joschka Fischer was hierbij aanwezig. Volker Rühe, demissionair minister van Defensie, zei gisteren uit Schröders steun aan een activation order van de NAVO op te maken, dat de Groenen kennelijk “geen VN-mandaat meer eisen”.

Deelname van Duitsland bestaat uit de inzet van veertien Tornado-gevechtsvliegtuigen en de levering van Duitse soldaten. Voor beide is echter toestemming nodig van de Bondsdag. Vanmorgen hebben Kohl en Schröder gezamenlijk besloten dat er vrijdag een spoedvergadering van de oude Bondsdag plaatsheeft om hierover te beslissen. De eerste vergadering van de nieuwe Bondsdag laat te lang op zich wachten en bovendien schuiven de Groenen het delicate onderwerp zo af op de oude regering, waardoor het de coalitieonderhandelingen niet belast.

Italië is vandaag formeel akkoord gegaan met een optreden van de NAVO in Kosovo. Regeringswoordvoerders hadden gisteren al duidelijk gemaakt dat ook Rome akkoord zou gaan met de activation order van de NAVO. De fractievoorzitters in de Senaat stelden vast dat het kabinet de bases in Italië beschikbaar kan stellen voor militaire acties zonder raadpleging van het parlement. Voor directe Italiaanse participatie zou wel een parlementair debat nodig zijn.

De politieke crisis heeft paradoxaal genoeg de besluitvorming vergemakkelijkt. In het parlement is een brede meerderheid voor ingrijpen, al is de scheidende coalitie verdeeld: de communisten en de groenen willen alleen een militaire operatie met een nieuw mandaat van de Veiligheidsraad.

De rechtse oppositie had eerder gesuggereerd het kabinet niet te willen helpen om de verdeeldheid over Kosovo op te lossen, maar nu de regering is gevallen, is dat argument verdwenen en is het makkelijker de vrijwel kamerbrede steun voor een ingreep te vertalen in besluiten.

Vandaag zal het Portugese parlement een knoop doorhakken over de mogelijke medewerking van Portugese troepen. Het parlement komt bijeen om zich over deze zaak te beraden en ook Portugals nationale defensieraad zal zich over de kwestie buigen. De Portugese regering koos vorige week voor een terughoudende opstelling, het ministerie van Buitenlandse Zaken had een voorkeur voor een “diplomatieke oplossing” van het conflict.

Gewapende actie zou alleen kunnen plaatsvinden onder de voorwaarde dat er sprake is van een “voldoende wettelijke basis”. Of dit laatste een ondersteuning door de Veiligheidsraad betreft danwel een expliciete steun door het Portugese parlement werd daarbij in het midden gelaten. Vooralsnog beperkt de mogelijke bijdrage van Portugese zijde aan de NAVO-strijdmacht zich tot drie F-16 gevechtsvliegtuigen. De kwestie heeft in Potugal tot dusver verhoudingsgewijs weinig aandacht gekregen, mede als gevolg van een groot corruptieschandaal dat aan het licht is gekomen.