Megawati verstevigt haar positie

Het congres van de Democratische Partij van Indonesië heeft Megawati Soekarnoputri de vrije hand gegeven om zich voor te bereiden op de presidentsverkiezingen van volgend jaar.

SANUR, 12 OKT. Een uitgelaten congres van de Democratische Partij van Indonesië (PDI) heeft de 51-jarige Megawati Soekarnoputri afgelopen zaterdagavond op het eiland Bali bij acclamatie herkozen tot voorzitter van de partij en haar formeel gepresenteerd als kandidaat voor de presidentsverkiezingen volgend jaar. Alle tekenen wijzen erop dat zij bij die verkiezingen één van de grote kanshebbers zal zijn.

Waarnemers voorspellen dat het PDI-congres later van historische betekenis zal blijken, als een eerste stap op weg naar een meer democratisch geregeerd Indonesië. De landspolitiek werd hier de afgelopen tweeëndertig jaar gedomineerd door oud-president Soeharto, die er steeds voor zorgde dat hij bij presidentsverkiezingen nimmer hoefde te vrezen voor een tegenkandidaat. Maar regerend president Habibie zal het nu in ieder geval moeten opnemen tegen deze oudste dochter van Indonesiës eerste president, Soekarno.

Als andere potentiële tegenkandidaten voor Habibie's presidentschap worden wel genoemd Amien Rais en Sri Bintang Pamungkas, maar de respectievelijke politieke partijen die zij aanvoeren, de Nationale Mandaatpartij van Indonesië (PAN) en de Indonesische Democratische Eenheidspartij (PUDI), verkeren in tegenstelling tot de PDI van Megawati nog in een embryonale fase. De PDI claimt twintig miljoen aanhangers te hebben, beschikt over een wijd vertakt partij-apparaat, en - sinds het congres van afgelopen week - over een regeringsprogramma.

De ironie wil overigens dat Megawati's verkiezing tot voorzitter er ook een was zonder tegenkandidaten. Bovendien heeft het congres haar het “speciaal mandaat” verleend “om organisatorische handelingen en buitengewone daden te verrichten met betrekking tot het veiligstellen van de partij”. Daarmee heeft Megawati de facto een totale zeggenschap over haar partij gekregen. Verschillende afgevaardigden op het congres zeiden echter dat dit geen afbreuk doet aan het democratische gehalte van de partij. “Alle leden van dit congres hebben Megawati het vertrouwen geschonken en haar dit mandaat verleend. Dat is geheel democratisch,” aldus oud-minister Frans Seda, lid van de congresorganisatie en oud-voorzitter van de katholieke partij van Indonesië (Parkindo).

De toekenning van Megawati's nieuwe buitengewone bevoegdheden wordt gemotiveerd door het gevecht dat zij voor de boeg heeft met de regering over de formele erkenning van haar partij, maar ook door de altijd aanwezig dreiging in de PDI van bloedgroepenstrijd en scheuringen. De partij ontstond begin jaren zeventig onder dwang van ex-president Soeharto door samenvoeging van onder meer de oude Nationalistische Partij van Indonesië (PNI) en Parkindo, die elkaar niet best verdroegen. Toen Megawati de afgelopen jaren naar de smaak van de regering Soeharto te populair werd, maakten de autoriteiten gebruik van de sluimerende tegenstellingen in de partij door een speciaal partijcongres in Medan te ensceneren, waar Megawati werd vervangen door de regeringsgetrouwe Soerjadi. Sindsdien erkent de regering alleen die, overigens onbetekenende, factie. Habibie zette vorige maand de lijn van zijn voorganger voort door het financieren van een congres van de PDI onder Soerjadi.

Megawati gebruikte zaterdag haar nieuwe macht om te verhinderen dat de oude verdeeldheid, al dan niet aangewakkerd vanuit Jakarta, opnieuw de kop zou opsteken. Een potentiële twistappel was vooral de samenstelling van het nieuwe partijbestuur en met name de keuze van de nieuwe partijsecretaris, na de algemeen voorzitter de belangrijkste functionaris van de partij. Besloten werd daarom dat niet het congres zou stemmen over de nieuwe bestuurssamenstelling, maar dat Megawati de vrije hand kreeg om zelf haar mensen uit te kiezen. De wandelgangen van het Bali Beach Hotel, destijds gebouwd door Megawati's vader Soekarno, stonden stijf van de geruchten over een strijd achter de schermen tussen partij-intellectuelen en vertegenwoordigers van de oude 'bloedgroepen'. Megawati trok zich regelmatig alleen terug in kamer 352, de suite die destijds ter beschikking stond voor haar vader en die sindsdien in de oorspronkelijke staat is bewaard. Toen zij uiteindelijk bekend maakte dat het bestuur nauwelijks gewijzigd zou worden, ging algeheel gejuich op. De benoeming van enkele nieuwkomers in het bestuur had kennelijk als pragmatische achtergrond dat zij de banden van de partij met toekomstige belangrijke partners wil versterken. Zo haalde zij een broer binnen van Abdurrahman Wahid, de leider van Nadlathul Ulama, met zo'n 30 miljoen volgelingen de grootste islamitische beweging van Indonesië. En ter accentuering van de band met de politiek nog altijd invloedrijke strijdkrachten, benoemde zij een majoor-generaal b.d.in het bestuur, die pas vorige week lid werd van de partij.

Pragmatisme overheerst ook bij de oplossing van het slepende prestigegevecht met de regering over de naamgeving van de partij. Minister Anwar Hamid van Binnenlandse Zaken heeft Megawati herhaaldelijk gelast de naam van haar partij te veranderen, omdat deze anders niet zal mogen meedoen met de verkiezingen volgend jaar. Megawati heeft dit steeds geweigerd, en ook het congres heeft naamsverandering principieel afgewezen. Door haar nieuwe, speciale bevoegdheden kan Megawati toch de naam van haar partij wijzigen, als dat nodig mocht zijn om de verkiezingen te winnen.