Belangstelling voor Nederland is blijvend

Nadat Nederland in 1994 het Schwerpunkt van de Buchmesse in Frankfurt was, is de belangstelling van buitenlandse uitgevers voor Nederlansdtalige literatuur niet afgenomen. Na Duitse uitgevers tonen nu ook Engelse en Amerikaanse interesse.

FRANKFURT, 12 OKT. Uitgeverij Vasalluci heeft het debuut van oud-modejournaliste Elle Eggels, Het huis van de zeven zusters, een paar weken na verschijning al aan uitgevers in negen landen verkocht. Ook het nieuwe boek van Harry Mulisch wordt direct in twaalf landen vertaald.

Dat zijn de meest in het oog springende resultaten van de Nederlandse uitgevers op de vanmiddag afgesloten vijftigste Frankfurter Buchmesse. Sinds Nederland in 1994 Schwerpunkt van de Buchmesse was, is de belangstelling voor Nederlandstalige literatuur alleen maar toegenomen. Na de Duitsers hebben ook de Engelse en Amerikaanse uitgevers het Nederlandse boek ontdekt.

De meeste aandacht in de door Nederlandse uitgevers bezette hoek van hal negen ging naar uitgeverij Vasalluci. De succesvolle introductie van debutante Elle Eggels in de internationale uitgeverswereld bracht Nederlandse collega's tot de dagelijkse observatie 'dat vanavond daar de champagne wel weer zal opengaan.'

Al voor de Buchmesse baarde uitgeverij Vasallucci opzien door de hoge bedragen die buitenlandse uitgevers over hadden voor het debuut van Elle Eggels. Duitse en Amerikaanse contracten leverden al tweehonderdduizend dollar op. In Frankfurt werden afspraken gemaakt voor publicatie in Engeland (bij uitgever Picador), Zweden, Frankrijk, Italië, Spanje, Brazilië en Israel. In Nederland is het boek nog te kort uit om bestseller te zijn. Als het boek vier weken op de eerste plaats van de boekentoptien staat, ontvangt Vasalluci vijfentwintigduizend gulden bonus van de Duitse uitgever.

Die afspraak werd gemaakt door de Amerikaanse agente Linda Michaels. Zij moest in Frankfurt de buitenlandse uitgevers overtuigen van de kwaliteiten van de 'magisch-realistische' Nederlandse auteur. Bovendien paaide de uitgeverij haar internationale contacten met een party op donderdagavond. “Andere Nederlandse uitgevers schenken slechte rode wijn in plastic bekertjes”, zegt Oscar van Gelderen van Vasalluci. “Wij proberen het met meer klasse aan te pakken. We organiseren een feest waarop iedereen met onze schrijvers kan kennismaken. Dat herinnert men zich. De tijd dat je een boek naar een bevriende uitgever stuurt in de hoop dat hij er eens naar kijkt, is voorbij. Over vier jaar doen de andere Nederlandse uitgevers het hetzelfde.”

De voor Nederlandse begrippen astronomische bedragen die agente Michaels binnenhaalt, leveren niet alleen blije gezichten op. Rudi Wester, de directeur van het Nederlands literair productie- en vertalingenfonds, heeft gemengde gevoelens. “Die bedragen zijn zonder meer een teken van volwassenheid, maar we moeten realistisch zijn. Hoge bedragen schrikken ook nogal wat buitenlandse uitgevers af. Nederlandse boeken zijn naar internationale maatstaven nog altijd goedkoop.

“Uiteindelijk zijn er maar een paar boeken waarvoor zoveel geld te krijgen is”, zegt Wester. “Dat is toch niet de literatuur waarvoor wij het meest ons best doen.” Ze ziet de hoge bedragen leiden tot scheve gezichten bij andere auteurs. “Die gaan denken dat hun uitgevers niet hard genoeg voor ze werken, terwijl niets minder waar is.” Van Gelderen erkent dat niet alle Nederlandse schrijvers miljoenen waard zijn in het buitenland. “Gerard Reve en Joost Zwagerman worden voorbij Parijs niet meer begrepen. Elle Eggels snappen ze tot in Brazilië. Het is internationale literatuur. Die wordt door de grote Nederlandse uitgevers niet opgemerkt. Ze zitten te slapen.”

Ook uitgeverij De Bezige Bij krijgt inmiddels hulp van agente Linda Michaels. Zij bracht De abessijnse kronieken van Moses Isegawa onder de belangstelling van buitenlandse uitgevers en met succes. Het boek is nu in negen landen bij uitgevers ondergebracht. “In totaal is er een bedrag van meer dan een miljoen gulden aan rechten mee gemoeid”, zegt Albert Voster, directeur van de uitgeverij. “Er is nu ook interesse uit China en Japan.”

Voster heeft meer redenen om blij te zijn. De procedure, de deze maand verschenen nieuwe roman van Harry Mulisch, is al in twaalf landen verkocht. “Het is voor buitenlandse uitgevers inmiddels volkomen vanzelfsprekend dat wanneer er een nieuwe Mulisch is, ze die gaan uitgeven. Dat heeft het succes van De Aanslag en De ontdekking van de hemel afgedwongen.” De Bezige Bij verwierf de rechten van Elegy for Iris, een boek dat de echtgenoot van Iris Murdoch, John Baily, schreef over de tachtigjarige aan de ziekte van Alzheimer lijdende schrijfster.

De uitgevers hopen dat dit jaar de geschiedenis zal ingaan als het jaar van de grote oversteek. In de dagelijkse praktijk van de Buchmesse was dat de oversteek naar de naburige hal acht, waar de Engelse en Amerikaanse uitgevrs hun kramen beheerden. Nadat Duitse uitgevers vrijwel alle bekende Nederlandse schrijvers hebben laten vertalen, beginnen nu hun angelsaksische vakgenoten Nederland te ontdekken.

“De Engelstalige markt is de belangrijkste ter wereld, maar moeilijk te benaderen”, zegt Rudi Wester. Dit jaar heeft het productiefonds zich voor de eerste keer ook nadrukkelijk bezig gehouden met de promotie van non-fictie. Die viel in de smaak bij uitgevers uit de Verenigde Staten, door de 'Amerikaanse stijl' van de Nederlandse schrijvers. Die is veel toegankelijker dan de zware betoogtranten van bijvoobeeld Duitse essayisten. Douwe Draaisma's De geheugenmachine werd aan Cambridge University Press verkocht, de Amerikaanse rechten van Herman Pleij's Dromen van Cocagne zijn verkocht en inmiddels wordt Geert Maks Geschiedenis van Amsterdam door een Engelse uitgever vertaald.