Baan presenteert zorgwekkend toekomstbeeld

Softwaremaker Baan Company erkent als eerste in zijn branche de gesel van de financieel-economische crisis te voelen. De rode cijfers zijn niet de enige reden tot zorg over de toekomst.

ROTTERDAM, 12 OKT. Nauwelijks tweeënhalve maand nadat Jan Baan zijn taken als topman neerlegde verkeert het softwarebedrijf dat hij in de afgelopen twintig jaar heeft opgebouwd in diepe crisis. Voor het eerst sinds de beursgang in het voorjaar van 1995 incasseert Baan een verlies. “Ik denk dat het heel, heel moeilijk voor ze gaat worden”, zegt analist Ron Belt van zakenbank ABN Amro Hoare Govett.

De scheuren in het bouwwerk waren al maanden voor het vertrek van de oprichter te zien. Het verlies over het derde kwartaal is het trieste sluitstuk van een reeks negatieve berichten, onder meer over de manier waarop Baan zijn financiële resultaten berekende (in de ogen van de Amerikaanse beurswaakhond te rooskleurig) en over de structuur van de onderneming (te ondoorzichtig). Diverse bijkomende factoren versomberen het op grond van de rode cijfers toch al zorgwekkende toekomstperspectief.

Baan verwees vanmorgen naar de economische berichten in de Verenigde Staten en het uitstel van opdrachten van (met name Amerikaanse) ondernemingen, die tot het einde van deze eeuw prioriteit geven aan het oplossen van het millenniumprobleem. Dat zijn omstandigheden die niet alleen Baan zelf, maar de hele markt van software voor het automatiseren van bedrijfsprocessen zouden moeten treffen.

Toch heeft het Duitse SAP, in tegenstelling tot zijn Nederlandse concurrent, zijn omzet in het derde kwartaal van dit jaar nog boven verwachting zien stijgen, zo maakte het vrijdag bekend. SAP handhaaft de verwachting van omstreeks 40 procent omzetgroei voor 1998 en een brutowinstgroei van 30 tot 35 procent.

Baans financieel directeur Klaas Wagenaar wijst erop dat zijn bedrijf in tegenstelling tot SAP het overgrote deel van zijn omzet behaalt met de verkoop van licenties op zijn software. “SAP doet veel in advisering en onderhoud. Dat zijn stromen van inkomsten die als gevolg van een teruggang in de markt minder snel terugvallen”, aldus Wagenaar. Bij de presentatie van de definitieve kwartaalcijfers van SAP, op 20 oktober, zal duidelijk worden in hoeverre het Duitse bedrijf ook de groei van zijn licentieverkopen op niveau heeft weten te houden.

Dat Baan de gevolgen van de crisis als eerste in zijn marktsegment lijkt te ondervinden mag volgens de financieel directeur niet als een extra negatief signaal worden opgevat. “Onze concurrenten zullen dit zeker ook gaan voelen”, zegt hij. “Uit de omzetprognoses die SAP geeft blijkt dat ook zij donkere wolken zien.”

Een bijkomende reden tot zorg over de toekomst van Baan is dat de onderneming verwacht dat de omstandigheden waardoor zij nu lijdt zullen voortduren.

“Als het stof van de huidige crisis is neergedwarreld, zullen ondernemingen zich toch klaar willen maken voor de volgende economische uplift”, zegt Wagenaar. Hij ziet in enkele opdrachten in Azië, Japan en China reden tot optimisme en veronderstelt dat Baan als een van de eerste van het herstel van de economie zal kunnen profiteren.

Maar het geduld om te wachten op het einde van dit millennium zal veel beleggers ontbreken. Wachten op een verbetering van de economische omstandigheden klinkt evenmin aantrekkelijk op het moment dat de crisis volgens analisten nog maar in een eerste fase zit.

En na het jaar 2000? Baans plannen voor de toekomst spitsen zich toe op een nieuwe groep klanten, die tot op heden in de schaduw stond van de grote multinationals een terrein waar het bedrijf de slag met SAP en andere concurrenten steeds duidelijker lijkt te verliezen.

Die nieuwe groep klanten is het midden- en kleinbedrijf. Om deze categorie bedrijven van dienst te zijn wil Baan zijn producten bundelen tot hapklare brokken software die tegen gereduceerde kosten kunnen worden afgenomen. Via een samenwerking met Microsoft, vanmorgen aangekondigd, zouden bedrijven Baan-programma's drie jaar kunnen gebruiken voor een bedrag vanaf 99 dollar per gebruiker.

Maar dit herstelplan zal blijkens de sombere berichten van vanmorgen pas op zijn vroegst begin volgende eeuw doorwerken in de resultaten. Belt van ABN Amro vermoedt dat potentiële nieuwe klanten van Baan zich deze zomer hebben laten afschrikken door al het negatieve nieuws dat de onderneming genereert. Juist op de markt voor het midden- en klein bedrijf is het publieke imago van een onderneming van cruciaal belang.