Als de eerste bom valt trek ik mijn uniform aan

Als de NAVO aanvalt, zullen ook de critici en vijanden van Miloševic zich achter de Joegoslavische leider plaatsen: ze zijn in de eerste plaats patriot. “We zijn een trots volk.”

BELGRADO, 12 OKT. “Bladeren, mevrouw, als bladeren zullen ze naar beneden komen.” Ex-generaal Vuk Obradovic geniet van zijn beeldspraak en herhaalt zijn boodschap herhaaldelijk met nadruk. Zodra er één NAVO-vliegtuig aan de horizon verschijnt zal het machtige Joegoslavische luchtafweergeschut in actie komen en de vijand uit de lucht plukken.

Het is een opmerkelijke uitspraak voor een man die binnen de Joegoslavische oppositie bekendheid geniet als vredesactivist en felle tegenstander van de Joegoslavische president Slobodan Miloševic. Vuk Obradovic was in 1992 de jongste generaal van het Joegoslavische leger toen hij demonstratief zijn uniform in de kast hing. De oude federatie viel in golven van geweld uiteen en Obradovic, destijds woordvoerder van de generale staf, had bezorgde moeders beloofd dat hun dienstplichtige zonen niet zouden worden ingezet. Begin 1992 werd duidelijk dat hij zijn belofte niet kon nakomen en hij nam ontslag.

Obradovic heeft inmiddels zijn eigen partij, die 'Sociaaldemocratie' heet. Hij heeft politiek onderdak gevonden in de oppositionele 'Alliantie voor Verandering', waar tegenwoordig ook de Democratische partij van Zoran Djindjic en de Burgeralliantie van Vesna Pešic te vinden zijn. Twee jaar geleden liepen ze voorop in de massale anti-Miloševic-demonstraties. Nu een NAVO-ingrijpen tegen dezelfde Miloševic steeds dichterbij komt houden ze zich heel stil.

De oud-militair schenkt nog een glas sterke drank in. Een klein buikje verraadt zijn nieuwe status als politicus. Maar zodra het gesprek op de mogelijke luchtaanvallen komt, laat hij zijn militaire hart spreken. Het is een kwestie van eer. Zodra de eerste bom valt, haalt Obradovic zijn uniform uit de kast en vecht hij mee tegen de buitenlandse vijand. “Het is mijn plicht om op te komen voor de onschuldige mensen die het slachtoffer zullen zijn van zulke aanvallen.”

De oud-militair legt omstandig uit dat hij sterk Westers gericht is. Zijn sociaal-democratische partij is helemaal gemodelleerd op die van de Britse sociaal-democraten en Tony Blair is zijn held. Het Joegoslavische leger zou hij het liefst omvormen tot een moderne apolitieke strijdmacht naar Westers model. “Maar als het vechten wordt kan het mij niet schelen wat de oorzaak is, dan doe ik mee.” En dan volgt het onvermijdelijke “Wij Serviërs zijn een trots volk.”

De oud-militair begrijpt niet wat het Westen denkt te bereiken met geweld. “Hoe kun je met bommen een vreedzame oplossing afdwingen voor Kosovo?” Het argument dat dit recept in Bosnië drie jaar geleden wel succes had wordt van tafel geveegd. “Toen had de internationale gemeenschap dat armzalige legertje van de Bosnische Serviërs tegenover zich. Ze zullen wel anders piepen als ze tegenover het Joegoslavische leger staan.”

Bovendien voorspelt Obradovic rampzalige gevolgen voor Kosovo zelf. Als hij het voor het zeggen had zou hij het wel weten. Eén bom en hij zou een einde maken aan het hele probleem-Kosovo. “Meer zeg ik niet, de rest mag u zelf invullen.” Obradovic is niet de enige Serviër die dezer dagen zinspeelt op een bloedige vergeldingsoorlog in Kosovo zelf.

Pagina 5: Eérst patriot, dan pas opposant

Op het moment dat de NAVO dreigt met ingrijpen is Obradovic eerst patriot en pas daarna, veel later, anti-Miloševic-activist. Hij begrijpt ook niet waarom het Westen zich zo vastbijt in die Slobodan Miloševic. “Wie is die man nou helemaal, een ceremonieel president van een land, die nooit uit zijn presidentiële vertrekken komt.” Na een tweede glaasje sterke drank blijkt de oud-militair zelfs overtuigd dat Miloševic zijn macht uitsluitend aan het Westen dankt, aan Richard Holbrooke.

Tussen het Servië van Vuk Obradovic en het Westen waar hij zo graag bij wil horen staat een muur van onbegrip. Het Westen, zo zegt hij, begrijpt niet dat alleen al het dreigen met geweld in Servië enorme schade aanricht. “Mensen trekken weg uit de stad, bejaarden geven hun laatste centjes uit om te hamsteren. Alles raakt hier ontwricht. Wie dreigt het Westen eigenlijk en waarom?”

En dat is niet de enige misrekening, vindt Obradovic. De grootste vergissing is dat geen Serviër ook maar een vinger zal oplichten voor een onafhankelijk Kosovo, laat staan zijn leven zal geven voor de etnische Albanezen daar, bombardementen of geen bombardementen. “Wie dat doet zal generaties lang gebrandmerkt zijn als verrader.”