Rusland vraagt EU voedselhulp voor de winter

ROTTERDAM, 10 OKT. De Russische premier Yevgeni Primakov wil humanitaire hulp van de Europese Unie om zijn land de winter door te helpen. Hij heeft daar gisteren om gevraagd tijdens een onderhoud met de voorzitter van de Europese Commissie, Jaques Santer. Details over de aard van eventuele hulp zijn niet gegeven, zo zei de woordvoerster van Santer na afloop van de bijeenkomst in Moskou. De Commissie gaat het verzoek nader onderzoeken.

“We moeten een positieve houding aannemen ten aanzien van het verzoek”, zei premier Kok gisteren na afloop van de ministerraad. Hij benadrukte dat het dan wel om eenmalige humanitaire hulp moet gaan.

In de Verenigde Staten ontstond deze week opwinding over de mogelijke vraag om hulp door Rusland. De agrarische termijnmarkten waren volop in beweging, na geruchten over mogelijk een verzoek om voedselhulp. De prijzen voor met name granen schoten naar het hoogste niveau in drie maanden.

Rusland importeerde vorig jaar een derde van zijn benodigde voedsel ter waarde van 24 à 28 miljard gulden. Dat was een kwart van de totale import die een waarde had van 104 miljard gulden. Sinds de Russische roebel op 17 augustus ineenstortte, is de import dramatisch teruggelopen.

Eind vorige maand brachten de Scandinavische ministers van landbouw uit de EU het voorstel van voedselhulp naar voren tijdens een informele raad in het Oostenrijkse Sankt Wolfgang. Europees landbouwcommissaris Fischler zei bij die gelegenheid het nog te vroeg te vinden om een hulpprogramma te overwegen.

De noodhulp zou de Europese Commissie echter wel verlossen van een snel oplopend overschot aan met name varkensvlees. Bij de formele landbouwraad, vorige week in Brussel stelde Fischler dat pas serieus naar de mogelijkheid van het lozen van varkensvlees in de vorm van noodhulp aan Rusland kan worden gekeken als Rusland zelf daartoe een verzoek doet.

Primakov heeft dat gisteren gedaan, maar er blijft een aantal problemen. Zo wees Fischler er vorige week op dat er voor de noodhulp ook financiering moet zijn. Bovendien moet de Wereldhandelsorganisatie (WTO) ermee instemmen omdat het om een forse verstoring van de wereldhandel gaat. Ook wil de Commissie er zeker van zijn dat het vlees niet in handen van de Russische maffia belandt, maar via een degelijk distributie-systeem een juiste bestemming krijgt.

De Franse minister van landbouw Louis le Pensec, maakte gisteren bekend de Europese Commissie te hebben verzocht voor 'een speciale exportoperatie van varkensvlees naar Rusland' te zorgen, met het oog op de spectaculaire prijsval in heel Europa als gevolg van het overschot. Daartoe zouden de exporteurs 'superrestituties' moeten krijgen, zodat die de producenten weer een redelijke prijs kunnen betalen. Frankrijk zelf neemt ook een aantal nationale maatregelen om de varkensboeren te steunen. Die waren overigens op 11 september al aangekondigd.

Vorig jaar namen Russische importeurs 32 procent van de Europese uitvoer van varkensvlees voor hun rekening en 41 procent van de rundvleesexport. De Nederlandse export was daarbij overigens minimaal, minder dan een procent. Sinds eind juli vorig jaar zijn de Russische grenzen gesloten voor Nederlands varkensvlees, als gevolg van de uitbraak van klassieke varkenspest in februari van dat jaar. Hoewel Nederland er alles aan doet om weer toelating tot de Russische markt te krijgen, wordt niet verwacht dat dit nog voor het einde van het jaar lukt.

De Nederlandse varkensprijzen zijn deze week uitgekomen op een historisch laag niveau van 1,61 gulden per kilo. Sinds eind februari is de prijs met 1,23 gulden per kilo gezakt. Varkenshouders hebben nooit eerder te maken gehad met zulke financiële tegenslagen en verkopen varkens en biggen nu ver beneden de kostprijs. Eerder maakte het Landbouw-Economisch Instituut (LEI-DLO) bekend dat pas in juni volgend jaar sprake kan zijn van enig herstel. De komende weken zal het aanbod van slachtrijpe varkens zeer groot zijn en het hangt van het consumptie-niveau af of dat zal leiden tot een nog lagere prijs voor de boer.