Op zoek naar de betere lezer

Content is weer in. Alom investeren uitgevers en mediaconglomeraten als Time Warner, Disney en Bertelsmann tientallen miljoenen dollars in websites die wat te lezen bieden. Journalistieke producties mogen weer en ze mogen zelfs wat kosten. De vraag of zulke sites echt in een behoefte voorzien en op den duur geld opleveren, lijkt even niet aan de orde.

De Interneteconomie is momenteel zo oververhit dat bestaande elektronische magazines en niet-digitale bedrijven hun best doen om niet achter te blijven. Het Webtijdschrift Salon Magazine - dat een spraakmakende rol in de Clinton-affaire speelde met een artikel over een buitenechtelijke affaire van het hoofd van de juridische commissie die beslist over Clintons toekomst - opende onlangs een virtuele gemeenschap waarvoor betaald moet worden. Voor ongeveer 50 gulden per jaar krijgen leden extra artikelen en mogen ze naar speciale bijeenkomsten in New York. Ook krijgen ze korting op tassen en t-shirts in de nieuwe online winkel van Salon, Emporium geheten. Om het 'wij-gevoel' te vergroten laat Salon mobiele telefoons en meubels ontwerpen die alleen aan leden verkocht worden.

Of het aanslaat, valt te betwijfelen. Het tijdschrift, dat dagelijks nieuwe, journalistiek hoogwaardige artikelen en specials uitbrengt, blijft gratis en daarom zal de motivatie om te betalen voor extra inhoud en een online winkel vermoedelijk klein zijn. Bovendien bevat het gratis deel van Salon al zoveel te lezen dat vrijwel niemand behoefte aan meer zal voelen.

Salon is niet het enige e-zine dat aan het vernieuwen is. Ook bij Word, een van de oudste magazines op het web, vinden grote veranderingen plaats. Zeven maanden geleden was Word, dat opvalt door de bijzondere vormgeving, op sterven na dood. Eigenaar Icon CMT wilde niet langer geld steken in het verlieslijdende tijdschrift. Zapata (een visverwerkingsbedrijf) nam Word samen met Charged, een vrijetijds-site, voor 2 miljoen dollar over van Icon. Zapata heeft zich het afgelopen jaar ontwikkeld tot een nieuwe Internet startup door zo'n 25 sites op te kopen. Zap, zoals het bedrijf zich online noemt, wil concurreren met de 'portals' als Yahoo! en Excite door sites te kopen die misschien niet winstgevend zijn, maar het wel goed doen bij hippe, hoogopgeleide twintigers en dertigers met een goede baan. Terwijl de grote zoekmachines zich op de massa richten, wil Zap een exclusief publiek bereiken, in de hoop luxe adverteerder te trekken.

Net als bij Salon zijn de veranderingen bij Word nagenoeg onzichtbaar en hebben ze geen invloed op de redactionele formule. Salon heeft alleen een extra button met Emporium en Word heeft een iets strakkere lay-out gekregen.

Terwijl Time Warner zich met zijn nieuwe magazine Digital Daily op de massa van beginnende Internetters richt, zijn Salon en Word er voor de hoogopgeleide surfer die is uitgekeken op de traditionele media, maar ook weinig ziet in de oppervlakkigheid van andere digitale publicaties. Ze onderscheiden zich door bijzondere artikelen en een mooie vormgeving. In de laatste editie van Word staat bijvoorbeeld een verhaal van de Britse regisseur en schrijver Hanif Kureishi. Salon kwam deze week ondermeer met een artikel over de manier waarop Microsoft journalisten en hoogleraren dagvaardt. Het recht op hoger onderwijs staat centraal in de feature 'Creeps on campus', waarin het politiek correcte denken op Amerikaanse universiteiten en het alomtegenwoordige seksuele geweld tegen kinderen kritisch beschouwd worden.

Misschien moeten de uitgevers van Salon en Word gewoon de inhoud van de magazines verkopen door abonnementsgeld te vragen in plaats van via omwegen aan geld proberen te komen.

Zap (www.zap.com); Salon Magazine (www.salonmagazine.com); Word (www.word.com); Digital Daily (cgi.pathfinder.com/time/ digital)